مقایسه اثربخشی گروه درمانی رفتاری ارتباطی، معنوی دینی اسلام‌محور و تلفیقی بر احساسات مثبت زنان دارای تجربه دلزدگی زناشوییDOR:20.1001.1.26454955.1399.15.51.1.2

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران

2 نویسنده مسئول: استادیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران

3 دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریر، ایران

4 استادیار گروه روانشناسی دانشگاه آزاد اسلامی تبریز، تبریز، ایران

چکیده

هدف این پژوهش مقایسه میزان اثربخشی گروه درمانی رفتاری ـ ارتباطی، معنوی ­ـ­ دینی اسلام­محور و تلفیقی بر احساسات مثبت زنان با تجربه دلزدگی زناشویی بود. پژوهش نیمه­تجربی با طرح پیش­آزمون ـ پس‌آزمون با گروه کنترل بود. ﺟﺎﻣﻌﻪ ﺁﻣﺎﺭﻱ ﺍﻳﻦ ﭘﮋﻭﻫﺶ شامل تمام ﺯﻧﺎﻥ متأهل ﻣﺮﺍﺟﻌﻪﮐﻨﻨﺪﻩ ﺑﻪ درمانگاه­ها و مراکز مشاوره ﺳﻄﺢ ﺷﻬﺮ تبریز بود که در زمستان و بهار سال 97 ـ 6 به­منظور ﺩﺭﻳﺎﻓﺖ کمکهای ﺗﺨﺼﺼﻲ ﺩﺭ ﺯﻣﻴﻨﻪ ﻣﺴﺎﺋﻞ ﺧﺎﻧﻮﺍﺩﮔﻲ و ﺯﻧﺎﺷﻮﻳﻲ به ­این مراکز مراجعه کرده بودند. دربارۀ انتخاب نمونه تحقیق، لازم به­ذکر است که از میان افراد واجد شرایط بعد از اجرای پرسشنامه دلزدگی زناشویی در مرحله غربالگری اولیه، 48 نفر از زنانی که در این پرسشنامه نمره­هایی ببیشتر از میانگین به­دست آوردند به­شیوه نمونه­گیری غیرتصادفی هدفمند انتخاب، و ﺑﻪﻃﻮر ﺗﺼﺎدﻓﻲ در سه ﮔﺮوه آزﻣﺎﻳﺶ و ﻳﻚ ﮔﺮوه ﻛﻨﺘﺮل ﺟﺎﻳﮕﺰﻳﻦ ﺷﺪﻧﺪ. گروه­های آزمایشی طی هشت جلسه تحت مداخلات جداگانه­ای قرار گرفتند و گروه کنترل در فهرست انتظار قرار گرفت. ابزار این پژوهش شامل مقیاس دلزدگی زناشویی و پرسشنامه احساسات مثبت بود. برای تجزیه­و­تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کوواریانس یکراهه استفاده شد. نتایج تحلیل کوواریانس نشان داد بین میانگین نمره­های گروه­های مورد مقایسه در متغیر احساسات مثبت در پس­آزمون تفاوت معناداری وجود دارد (05/0>p). در مجموع، نتایج نشان داد که درمان تلفیقی نسبت به درمانهای رفتاری­ ـ ­ارتباطی و معنوی­ ـ دینی تأثیر بیشتری بر احساسات مثبت نسبت به همسر دارد.

کلیدواژه‌ها


ادیب­راد، نسترن؛  ادیب­راد، مجتبی (1384). بررسی باورهای ارتباطی با دلزدگی زناشویی و عقاید آن در زنان متقاضی طلاق و زنان خواهان ادامه زندگی مشترک. تازه­ها و پژوهشهای مشاوره. ش 4(13): 99 ـ 110.
انتصارفومنی، غلامحسین؛ رضاپور، رویا (1395). رابطه میزان استفاده از شبکه­های اجتماعی با تعاملات اجتماعی، شخصیت خودشیفته و احساس مثبت نسبت به همسر در زنان استفاده­کننده از شبکه­های اجتماعی (مطالعه موردی زنان شهر زنجان). زن و مطالعات خانواده. ش 8 (31): 117 ـ 132.
بشارت، محمدعلی (1391). رابطه ترس از صمیمیت و رضایت زناشویی در نمونه‌ای از زوجین ایرانی: نقش تعدیل­کننده سبکهای دلبستگی. مشاوره کاربردی. ش 1(2): 1 ـ 18.
برنشتاین، فیلیپ.اچ؛ برنشتاین، مارسی.تی (1389). زناشویی درمانی از دیدگاه رفتاری­ ـ­ ارتباطی. ترجمه پورعابدینی­نائینی، س.ح. و منشئی، غ.ر. تهران: انتشارات رشد.
ثنایی، باقر (1387). مقیاسهای سنجش خانواده و ازدواج. چ دوم. تهران: انتشارات بعثت.
داورنیا، رضا؛ زهراکار، کیانوش؛ معیری، نسیم؛ شاکرمی، محمد (1394). بررسی کارایی زوج­درمانی هیجان مدار به­شیوه گروهی بر کاهش فرسودگی زناشویی زنان. مجله علوم پزشکی دانشگاه آزاد اسلامی. ش 25(2): 132 ـ 140.
ﺣﺴﻴﻨﻲ­ﻏﻔﺎری، فاطمه (1385). بررسی اثربخشی درمان مبتنی بر نظریه انتخاب در مقایسه با درمان انگیزشی نظام­دار بر میزان رضایت زناشویی. پایان­نامه کارشناسی­ارشد روانشناسی. دانشگاه فردوسی مشهد.
حیرت، عاطفه؛ شریفی، احسان؛ فاتحی­زاده، مریم­السادات؛ احمدی، سیداحمد (1390). ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮﺑﺨﺸﻲ زوج درﻣﺎﻧﻲ اﺳﻼم­ﻣﺤﻮر ﺑﺮ ﺧﻮش­ﺑﻴﻨﻲ زوﺟﻴﻦ ﺷﻬﺮ اصفهان. علوم شناختی و رفتاری. ش 1(1): 9 ـ 22.
خجسته‌مهر، رضا؛ عطاری، یوسفعلی؛ شیرالی­نیا، خدیجه (1387). تأثیر آموزش مهارتهای ارتباطی و احساسات مثبت در برابر همسر در زوجین شهر اهواز. تازه­ها و پژوهشهای مشاوره. ش 7 (27): 81 ـ 96.
خواصی، لیلا (1392). معنای حریم همسران در ازدواجهای موفق (حریم و مرزهای زناشویی در مواجهه با عامل یا شخص سوم). تهران: قطره.
دهقانی، مصطفی (1390).  اثربخشی آموزش تحلیل ارتباط محاوره‌ای (TA) بر دلزدگی زناشویی کیفیت زندگی زوجین. مشاوره و روان­درمانی خانواده. ش 3،2، 9: 23 ـ 41.
عبادتپور، بهناز؛ نوابی­نژاد، شکوه؛ شفیع­آبادی، عبدالله؛ فلسفی­نژاد، محمدرضا (1392). نقش واسطه­ای کارکردهای خانواده بر تاب­آوری فردی و باورهای معنوی و دلزدگی زناشویی. روشها و الگوهای روانشناختی. ش3(13): 29ـ45.
فتوحی، سکینه (1386). بررسی اثربخشی آموزش رویکردهای زوج­درمانی شناختی رفتاری، اسلامی و تحلیل رفتار متقابل بر خودشناسی و سازگاری زناشویی زوجهای ناسازگار. پایان­نامه کارشناسی­ارشد دانشگاه تبریز.
فتوحی، سیده­سکینه؛ هاشمی­نصرت­آبادی، تورج؛ باباپورخیرالدین، جلیل (1391). مشاوره خانواده (زوج­درمانی). تهران: انتشارات ارک.
کوهی، سمانه؛ اعتمادی، عذرا؛ فاتحی­زاده، مریم (1393). ﺑﺮرﺳﻲ راﺑﻄﻪ وﻳﮋگیﻫﺎی ﺷﺨﺼﻴﺘﻲ و ﺳﻼﻣﺖ رواﻧﻲ ﺑﺎ ﺳﺮﺧﻮردﮔﻲ زﻧﺎﺷﻮﻳﻲ در زوﺟﻴﻦ. ﭘﮋوﻫﺶ رﻓﺘﺎریﻫﺎی ﻋﻠﻮم ﺷﻨﺎﺧﺘﻲ. س ﭼﻬﺎرم.  ش 6(1): 71 ـ 84.
نازک­تبار، حسین؛ حسینی­درونکلایی، سیده­زهره؛ بابایی، انسیه (1395). تحلیل رابطه سلامت معنوی، نگرش به ارتباط قبل ازدواج و دلزدگی زناشویی زنان متأهل. مطالعات زنان. س14. ش 3: 93 ـ 114.
نریمانی، محمد؛ پوراسمعلی، اصغر؛ میکائیلی، نیلوفر؛ حاجلو، نادر (1394). نقش واسطه­ای الگوهای تعاملی زوجین در رابطه بین آسیب­پذیری­های بادوام و دلزدگی زناشویی زوجین متقاضی طلاق. روانشناسی خانواده. ش 2(2):  51 ـ 66.
نویدی، فاطمه (1384). بررسیومقایسۀرابطۀدلزدگیزناشوییباعواملجوسازمانیدر کارکنان اداراتآموزش­و­پرورشوپرستارانبیمارستانهایشهرتهران. پایان­نامه کارشناسی­ارشد، رشته مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه شهیدبهشتی.
وظیفه­دان، رضا (1395). بررسی رابطه احساس مثبت به همسر با سلامت خانواده در کارکنان انتظامی استان خراسان شمالی. فصلنامه دانش انتظامی خراسان شمالی. س سوم. ش 12: 35 ـ 48.
یاقوتیان، محمود؛ سلیمانیان، علی­اکبر؛ بخشی؛ مریم (1394). اثربخشی غنی­سازی ارتباط بر کاهش دلزدگی زناشویی والدین کودکان آسیب­دیده بینایی. تعلیم­و­تربیت استثنایی. ش 5: 29 ـ 34.
یعقوبی، حسن؛ سهرابی، فرامرز؛ محمدزاده، علی (1391). مقایسه اثربخشی درمان شناختی­ ـ ­رفتاری و روان درمانی معنوی­ ـ ­مذهبی مبتنی بر آموزه­های اسلام بر کاهش اضطراب آشکار دانشجویان. تحقیقات علوم رفتاری. ش 10، 2.
وست، ویلیام (1383). روان­درمانی و معنویت. ترجمه شهریار شهیدی و سلطانعلی شیرافکن. تهران: انتشارات رشد.