بررسی اثربخشی مداخله مبتنی بر نظریه اجتماعی شناختی و الگوی سلامت و بیماری اسمیت بر اضطراب مادر، سبک تعامل مادر و کودک و مشکلات رفتاری کودک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه روانشناسی دانشگاه ارومیه

2 دانشجوی دکتری روانشناسی دانشگاه ارومیه

چکیده

هدف این پژوهش بررسی اثربخشی برنامه مبتنی بر نظریه اجتماعی شناختی و الگوی سلامت و بیماری اسمیت بر اضطراب مادر و سبک تعامل مادر و کودک و مشکلات رفتاری او بود. روش پژوهش نیمه‌آزمایشی از نوع طرحهای پیش‌آزمون­ـ­پس‌آزمون با گروه کنترل بود. نمونه آماری پژوهش شامل 30 نفر از مادران با اضطراب متوسط و زیاد بود که با روش دردسترس و با استفاده از آزمون اضطراب کتل انتخاب و سپس به­صورت تصادفی به دو گروه آزمایشی و کنترل تقسیم شدند. مادران گروه آزمایش در ده جلسه برنامه مداخله­ای (90 دقیقه و هر هفته یک بار) شرکت کردند. داده­ها با استفاده از پرسشنامه محقق ساخته، مقیاس ارزیابی مادر­ـ­کودک (MCRE)، مقیاس ارزیابی مشکلات کودکان کانرز­ـ­فرم والدین و آزمون اضطراب کتل گردآوری شد. آزمونها قبل از شروع برنامه و بلافاصله بعد از پایان آن صورت گرفت. برای تجزیه­و­تحلیل داده‌ها از روش تحلیل کوواریانس چندمتغیری استفاده شد. نتایج نشان داد که بعد از مداخله، اضطراب و بیش‌حمایتگری در مادران و مشکلات رفتاری کودکان در گروه آزمایش کاهش یافته است (01/0≥P). براساس یافته‌ها می­توان نتیجه گرفت ارائه مداخله مبتنی بر نظریه اجتماعی شناختی و الگوی سلامت و بیماری اسمیت در کاهش اضطراب و بیش‌حمایتگری مادران و کاهش مشکلات رفتاری کودکان مؤثر است؛ لذا استفاده از این مداخله پیشنهاد می‌شود.

کلیدواژه‌ها


بیگدلی، ایمان­الله؛ محمدرضایی، علی؛ عرب، زهره (1392). زیرگونه­های اختلال شخصیت ضداجتماعی، ارتباط آن با اضطراب و همبودی آن با سوء مصرف مواد. مجله روانشناسی بالینی. ش 1: 1 ـ 9.

خانجانی، زینب؛ هاشمی، تورج؛ پیمان­نیا، بهرام؛ آقاگل­زاده، مریم (1393). رابطه کیفیت تعامل مادر­ـ­کودک در اضطراب جدایی و مدرسه هراسی در کودکان. مجله پزشکی ارومیه. ش 25: 231 ـ 240.

خانجانی، زینب؛ هداوندخانی، فاطمه (1392). اختلالهای درونی­سازی و برونی­سازی فرزندان و صفات شخصیتی مادر. مجله روانشناسی. ش 17: 32 ـ 52.

دادستان، پریرخ؛ خانجانی، زینب (1382). بررسی رابطه نشانه­های مرضی مادر با شکل­گیری دلبستگی و مشکلات رفتاری/اجتماعی کودکان پیش­دبستانی. مجله روانشناسی. ش 7: 233 ـ 252.

سیدموسوی، پریسا؛ مظاهری، علی؛ پاکدامن، شهلا؛ حیدری، محمود (1392). اثربخشی درمان دلبستگی محور با استفاده از روش پسخوراند ویدیویی بر کاهش استرس والدینی و مشکلات برونی­سازی کودکان. روانشناسی معاصر. ش 8: 33 ـ 46.

شهائیان، آمنه؛ شهیم، سیما؛ بشاش، لعیا؛ یوسفی، فریده (1386). هنجاریابی، تحلیل عاملی و پایایی فرم کوتاه ویژه والدین مقیاس درجه­بندی کانرز برای کودکان 6 تا 11 ساله در شهر شیراز. مطالعات روانشناختی. ش 3: 97 ـ 120.