بررسی رابطه جامعه‌پذیری سیاسی با مشارکت سیاسی زنان شهر اهواز با رویکرد الگوسازی معادله ساختاری

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار دانشگاه شهید چمران اهواز

2 دانشجوی کارشناسی‌ارشد جامعه شناسی دانشگاه شهید چمران اهواز

چکیده

این پژوهش با هدف بررسی ارتباط جامعه­پذیری سیاسی با مشارکت ­سیاسی بین زنان شهر اهواز انجام شده است. جامعه آماری پژوهش تمام زنان 18 تا 64 سال شهر اهواز است که با استفاده از روش نمونه­گیری طبقه‌ای متناسب 384 نفر به‌عنوان حجم نمونه انتخاب شدند. پژوهش از لحاظ هدف، کاربردی و از نظر روش جمع‌آوری داده‌ها توصیفی­ـ­پیمایشی است. داده‌ها از طریق پرسشنامه جمع‌آوری شده است. نتایج نشان می‌دهد که میان متغیرهای جامعه‌پذیری سیاسی، سن، قومیت و طبقه اجتماعی با متغیر مشارکت سیاسی رابطه معناداری وجود دارد؛ هم‌چنین نتایج نشان می‏دهد که متغیرهای قومیت و طبقه ‏اجتماعی بر متغیر جامعه‏پذیری سیاسی نیز تأثیرگذار است. نتایج الگوسازی معادلات ساختاری نشان می‏دهد که در ارزیابی بخش اندازه‏گیری الگو، بارهای عاملی تمامی سنجه‏های مرتبط با متغیرهای مشارکت سیاسی و جامعه‏پذیری سیاسی، از 4/0 بیشتر است. بنابراین می‏توان گفت الگوی اندازه‏گیری در زمینه شاخصهای متغیرهای مکنون از پایایی کافی برخوردار است. مقدار آلفای کرونباخ و پایایی ترکیبی (CR) دو متغیر از 7/0 بیشتر است و مقدار میانگین واریانس به اشتراک گذاشته شده (AVE) متغیر مشارکت سیاسی از 5/0 بیشتر و متغیر جامعه‌پذیری سیاسی برابر 5/0 است. بنابراین الگوی اندازه‏گیری از پایایی و روایی قابل­قبولی برخوردار است. در بخش الگوی ساختاری نیز شاخصهای برازش، ریشه دوم میانگین مربعات خطای برآورد یا RMSEA با مقدار 7/0، شاخص برازش افزایشی یا IFI با مقدار 91/0، شاخص برازش تطبیقی یا CFI با مقدار 91/0، شاخص برازش هنجار شده مقتصد یا PNFI با مقدار 62/0، شاخص برازش تطبیقی مقتصد یا PCFI با مقدار 64/0، شاخص نیکویی برازش مقتصد یا PGFI با مقدار 57/0 و شاخص کای اسکوئر بهنجار یا CMIN/DF با مقدار 368/3 نشان داد که الگو از برازش خوبی برخوردار است؛ هم‌چنین تمام فرضیه‏‏های پژوهش با توجه به اینکه قدرمطلق آماره T- Statistic برای همه فرضیه‏‏ها از 96/1 بیشتر است، مورد تأیید قرار می‏گیرد. بنابراین تأثیر متغیرهای جامعه‏پذیری سیاسی (15/Beta=)، سن (18/Beta=)، طبقه اجتماعی (15/Beta=) و قومیت (10/Beta=) بر مشارکت سیاسی و تأثیر طبقه اجتماعی (14/Beta=) و قومیت (19/Beta=) بر جامعه‏پذیری سیاسی معنادار و تأیید می‏شود.

کلیدواژه‌ها


ابراهیمی، قربانعلی؛ صفاری‏­بادی، مجتبی (1395). نقد و واکاوی پژوهشهای مشارکت سیاسی با تأکید بر متغیر جامعه‏پذیری سیاسی. دهمین کنگره پیشگامان پیشرفت: 4014 ـ 4022.
احمدپورترکمانی، بابک؛ ازکیا، مصطفی؛ ساروخانی، باقر (1397). تبیین جامعه‏شناختی نقش شبکه‏های اجتماعی مجازی در جامعه‏پذیری سیاسی جوانان شهر تهران (1396 ه.س). مجله جهانی رسانه. دوره 13. ش 1: 66 ـ 92.
احمدی، احمد؛ رضایی، حسیبه (1394). رابطه رفاه اجتماعی با مشارکت سیاسی معلمان؛ مطالعه موردی: معلمان شهر مریوان. فصلنامه برنامه‏ریزی رفاه و توسعه اجتماعی. ش 24: 231 ـ 267.
ادیبی­سده، مهدی؛ کیهانی، مسیح­الله (1385). عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی دانشجویان دانشگاه اصفهان. فصلنامه علمی ـ پژوهشی دانشگاه آزاد اسلامی واحد شوشتر. س اول. پیش ش 1: 101 ـ 176.
امیدی، علی؛ مرادی‏فر، سعیده (1397). تبیین تأثیر رسانه‏های اجتماعی بر مشارکت سیاسی؛ مطالعه موردی استان مازندران. مجله جهانی رسانه. دوره 13. ش 1: 254 ـ 275.
پناهی، محمدحسین؛ بنی‏فاطمه، سمیه‏السادات (1394). فرهنگ سیاسی و مشارکت سیاسی زنان. فصلنامه علوم اجتماعی. ش 68: 35 ـ 56.
جوج، مرتضی؛ گله‏دار، مجید (1391). عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی؛ مطالعه موردی شهروندان شهر تهران. فصلنامه مطالعات انتخابات. س 1. ش 2: 7 ـ 31.
جهانگیری، جهانگیر؛ محمدی، فرزانه (1393). مقایسه میزان مشارکت سیاسی جوانان و میانسالان شهرستان نور آباد ممسنی و عوامل اجتماعی موثر بر آن. مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد: 1 ـ 26.
خواجه­سروری، غلامرضا (1394). عوامل مؤثر بر جامعه­پذیری سیاسی دانشجویان دانشگاه‏های دولتی ایران. جستارهای سیاسی معاصر. پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. س 6. ش 4: 31 ـ 55.
خواجه‏نوری، بیژن؛ مقدس، علی­اصغر (1386). جهانی شدن و مشارکت سیاسی زنان در ایران؛ نمونه مورد مطالعه: تهران، شیراز و استهبان. مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد. س چهارم. ش 2: 45 ـ 71.
داوری، علی؛ رضازاده، آرش (1396). الگوسازی معادلات ساختاری با نرم‏افزار PLS. تهران: سازمان انتشارات جهاد دانشگاهی.
راش، مایکل (1390). جامعه و سیاست؛ مقدمه‏ای بر جامعه­شناسی سیاسی. ترجمه منوچهر صبوری. تهران: انتشارات سمت. چ دهم.
رفیع­پور، فرامرز (1392). کند و کاو‏ها و پنداشت­ها. تهران: انتشارات شرکت سهامی انتشار. چ بیستم.
زارع­مهدوی، قادر؛ نقدی‏پور، محمود؛ نجفی، مصطفی (1396). بررسی مشارکت سیاسی زنان در فرایند شکل‏گیری، تثبیت و تداوم انقلاب اسلامی ایران. فصلنامه تخصصی علوم سیاسی. س سیزدهم. ش 40: 49 ـ 69.
زارعی، غفار (1396). بررسی عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی زنان؛ مطالعه موردی: معلمان شهرستان پارسیان. فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه. س هشتم. ش 3: 19 ـ 32.
سروش، مریم؛ حسینی، مریم (1392). نوجوانان، جوانان و مشارکت سیاسی؛ بررسی مقایسه‏ای نقش عوامل جامعه­پذیری در مشارکت سیاسی جوانان و نوجوانان شیراز. مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد: 93 ـ 125. 
شارع­پور، محمود (1388). جامعه­شناسی آموزش و پرورش. تهران: انتشارات سمت. چ هفتم.
صفاری­بادی، مجتبی (1395). بررسی تأثیر جامعه‏پذیری سیاسی بر مشارکت سیاسی؛ مطالعه موردی افراد بالای 18 سال شهر نطنز، پایان‏نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه مازندران، دانشکده علوم انسانی و اجتماعی، رشته علوم اجتماعی. گرایش پژوهش علوم اجتماعی.
ظهیری­نیا، مصطفی؛ نیکخواه، هدایت­الله؛ فلاحی­شاه‏آبادی، احمد؛ صادقی، سهیل؛ عزیززاده، امید (1395). اعتماد اجتماعی و تأثیر آن بر مشارکت اجتماعی دانشجویان دانشگاه هرمزگان. پژوهش‏نامه فرهنگی هرمزگان. ش 11: 86 ـ 136.
عبداللهی‏نژاد، علیرضا؛ قاسمی‎نژاد، ابوذر؛ صادقی، جواد (1395). رسانه‏های اجتماعی و مشارکت سیاسی در انتخابات؛ رابطه استفاده از فیس‏بوک، تلگرام، اینستاگرام و مشارکت سیاسی در انتخابات هفتم اسفند 1394. فصلنامه مطالعات رسانه‏های نوین. س دوم. ش 5: 33 ـ 74.
علی‏حسینی، علی؛ امام­جمعه­زاده، سیدجواد؛ پوررنجبر، مهدیه (1393). بررسی رابطه جامعه­پذیری و مشارکت سیاسی زنان، پژوهشنامه زنان، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. س 5. ش 1: 161 ـ 185.
عیوضی، محمدرحیم؛ فتحی، یوسف (1392). نسبت مشارکت اجتماعی و سرمایه اجتماعی در اندیشه امام خمینی. فصلنامه راهبرد. س بیست‏ودوم. ش 66: 37 ـ 59.
غفاری، غلامرضا (1392). مدیریت شهری و مشارکتهای اجتماعی. تهران: نشر تیسا.
غفاری، غلامرضا؛ نیازی، محسن (1386). جامعه­شناسی مشارکت. تهران: نشر نزدیک.
غفاری­هشجین، زاهد؛ بیگی‏نیا، عبدالرضا؛ تصمیم­قطعی، اکرم (1389). عوامل مؤثر بر مشارکت سیاسی دانشجویان علوم سیاسی و فنی دانشگاه تهران. دانش سیاسی. س 6. ش 2: 207 ـ 240.
فرخی، میثم؛ پیروزی، نرگس (1397). میزان و چگونگی مشارکت زنان در مساجد؛ مورد مطالعه: مساجد شهرستان پاکدشت. فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه. س نهم. ش 4: 217 ـ 234.
فیروزجائیان، علی­اصغر؛ جهانگیری، جهانگیر (1387). تحلیل جامعه­شناختی مشارکت سیاسی دانشجویان؛ نمونه مورد مطالعه دانشجویان دانشگاه تهران. مجله علوم اجتماعی دانشکده ادبیات و علوم انسانی دانشگاه فردوسی مشهد: 83 ـ 109.
کلانتری، خلیل (1393). الگوسازی معادلات ساختاری در تحقیقات اجتماعی ـ اقتصادی (با برنامه Lisrel و SIMPLIS). تهران: انتشارات فرهنگ صبا.
گلابی، فاطمه؛ حاجیلو، فتانه (1391). تأثیر خانواده بر مشارکت سیاسی زنان. فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه. س سوم. ش 3: 31 ـ 56.
لیپست، مارتین؛ دوز، رابرت (1373). جامعه­شناسی سیاسی. ترجمه محمدحسین فرجاد. تهران: انتشارات توس.
محسنی، رضاعلی؛ خوش‏فر، غلامرضا؛ بابایی، قربان‏علی؛ ابراهیمی، میترا (1392). بررسی عامل‏های مؤثر بر انگیزه مشارکت زنان در سازمانهای مردم نهاد. فصلنامه علمی ـ پژوهشی زن و جامعه. س چهارم. ش 2: 167 ـ 190.
مسعودنیا، حسین؛ محمدی، نجات؛ مرادی، گلمراد؛ فروغی، عاطفه (1391). بررسی عوامل اجتماعی ـ روانشناختی مؤثر بر مشارکت سیاسی استادان دانشگاه مورد مطالعه؛ دانشگاه اصفهان. جامعه­شناسی کاربردی. س بیست­و­سوم. ش پیاپی (48). ش 4: 103 ـ 124.
معتضدراد، آناهیتا؛ سپهوند، ابراهیم (1392). بررسی جامعه­شناختی عوامل مؤثر بر میزان مشارکت سیاسی؛ مطالعه موردی دبیران متوسطه شهر خرم‏آباد 1392. فصلنامه مطالعات سیاسی. س پنجم. ش 19: 63 ـ 92.
نژاد، بهرام (1388). موانع مشارکت سیاسی زنان در ایران. تهران: انتشارات رسانش.
نوروزی، حسین؛ نجات، سهیل (1395). الگوسازی معادلات ساختاری به زبان ساده Warp pls و Lisrel. تهران: انتشارت فوژان.
نوروزی­باغکمه، قدرت‏الله؛ حیدریان­دولت‏آبادی، محمدجواد (1397). جایگاه حقوق اساسی بانوان در راستای مشارکت سیاسی. فصلنامه مطالعاتی صیانت از حقوق زنان. س سوم: 13 ـ 58.
هیرجوزف، توماس­هالت؛ رینگل، کریستین؛ سارستد، مارکو (1395). الگوسازی معادلات ساختاری کمترین مربعات جزئی (PLS–SEM). ترجمه عادل آذر و رسول غلامزاده. تهران: انتشارت نگاه دانش.