طراحی الگوی معیارهای همسرگزینی در جامعه ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان

2 دانشجوی دکترای جامعه‌شناسی، مسائل اجتماعی، دانشکده علوم انسانی، دانشگاه کاشان

3 استادیار دانشکده علوم انسانی، مدیر گروه آموزشی مدیریت و کارآفرینی

چکیده

هر فردی در گزینش و انتخاب همسر معیارهایی در ذهن دارد و به­نظر می­رسد چنین معیارهایی در میان پسران و دختران متفاوت باشد، در این مقوله، همسرگزینی به­عنوان سنگ­بنای اولیه­ تشکیل خانواده از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. به همین دلیل در دوران کنونی ضرورت مطالعه ازدواج و ملاکهای همسرگزینی دارای جایگاه مهمی است. این پژوهش نیز با هدف بررسی معیارهای همسرگزینی در جامعه ایران انجام شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش، فراترکیب است که به­عنوان یکی از روشهای پژوهشی کارامد این امکان را فراهم می­سازد تا به­شیوه ساختارمندی از یافته­های استخراج شده از مطالعات کیفی مرتبط با موضوع تحقیق برای ایجاد یافته­های جامع و تفسیری استفاده شود. به همین دلیل، نتایج پژوهشهای پیشین مورد تجزیه‌و‌تحلیل و اطلاعات مورد نیاز از سالهای ۱۳۸۶ تا 1396 و ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۸ جمع­آوی شده است. از بین ۱۲۲ مقاله، ۴۵ مقاله برای تجزیه­و­تحلیل انتخاب شد. نتایج پژوهش با توجه به بررسی مقالات متعدد و معیارهای همسرگزینی استخراج شده به ۷۲ شناسه منجر شد که از مهمترین معیارها با توجه به تکرار آنها می­توان به نجابت و پاکدامنی، ویژگیهای اخلاقی، تحصیلات، ایمان و اعتقاد، حسن ظاهر و ویژگیهای فیزیکی، درامد کافی، شغل مناسب، تناسب فرهنگی خانواده­ها، سن، تعهد، فرزندآوری نام برد که با بررسی و ادغام یافته­های اولیه در این پژوهش، پس از رفت­و­برگشت میان زمینه­های فرعی، هشت زمینه اصلی همسرگزینی به­دست آمد که شامل معیارهای دینی، معیارهای خانوادگی، معیارهای اقتصادی، معیارهای جسمی و جنسی، معیارهای اجتماعی ـ فرهنگی، معیارهای فردی، معیارهای روانی و معیارهای اخلاقی است.

کلیدواژه‌ها


آصفی، منیره؛ اسدی شورکند، آرزو؛ تیزفهم، توران (۱۳۹۴). بررسی معیارهای گزینش همسر از دیدگاه دانشجویان مجرد. همایش ملی بهداشت و سلامت خانواده. دانشگاه آزاد ارومیه.

امانی، رزیتا؛ هادیان­همدانی، کیانا (۱۳۹۴). معیارهای همسرگزینی در دانشجویان دختر و پسر. روانشناسی معاصر. ویژه­نامه ۱۰: 42 ـ 40.

بهروان، حسین؛ کاشانی، زهرا؛ تبایی، الهه؛ دیاری، مرتضی؛ عطری، فاطمه؛ نوابادی، روح‌اله (۱۳۹۵). میزان گرایش دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد به انواع سبکهای همسرگزینی و عوامل مؤثر برآن. چکیده اولین همایش ملی خانواده و چالشهای آن در ایران.

بهمنش، فرشته؛ دیگران (۱۳۹۶). میزان رضایت زناشویی در الگوهای مختلف همسرگزینی؛ رویکرد مبتنی بر قرآن. مجله سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت. ش ۲ (۱): 16.

ترابی، فاطمه؛ عسگری ندوشن، عباس (۱۳۹۵). بازار ازدواج و روند همسان­همسری سنی زوجین در ایران. چکیده اولین همایش ملی خانواده و چالشهای آن در ایران.

جبرائیلی، هاشم­زاده­محمدی؛ حیدری، علی؛ محمود، حبیبی (۱۳۹۳). بررسی رابطه ویژگیهای شخصیتی و تفاوتهای جنسیتی در مصالحه برای انتخاب همسر. فصلنامه وزرات بهداشت. ش۱۰: 505 ـ 500.

حبیب­پورگتابی، کرم؛ غفاری، غلامرضا (۱۳۹۰). علل افزایش سن ازدواج دختران. زن در توسعه و سیاست (پژوهش زنان). ش ۹ (۱): 7.

حقیقی­زاده، محمدحسین؛ کرمی، خدابخش؛ سلطانی، تینوش (۱۳۸۹). معیارهای گزینش همسر از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اهواز. فصلنامه علوم بهداشتی جندی­شاپور. ش ۲ (۲): 45.

حناچی، نفیسه (۱۳۹۱). بررسی رابطه نگرش جنسی زنان بر تقاضای طلاق در دادگاه خانواده شهر تهران. هشتمین کنگره ملی سلامت خانواده. جهاد دانشگاهی.

حنیفی، فریبا (۱۳۹۴). بررسی و مقایسه معیارهای ازدواج در دانشجویان دوره کارشناسی ارشد رشته­های علوم تربیتی دانشگاه آزاداسلامی واحد رودهن. فصلنامه علمی ـ پژوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی. ش ۶ (۴): 96 ـ 88.

دربان، فاطمه؛ عظیمی رودکنار، فتحعلی؛ غفاری، فاطمه؛ عظیمی رودکنار، سپیده (۱۳۹۶). بررسی معیارهای انتخاب همسر از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد. فصلنامه سلامت و سالمندی. ش ۲ (۱): 44.

رجبی، غلامرضا؛ ابراهیمی، مریم؛ خجسته­مهر، رضا (۱۳۹۰). مقایسه و رتبه­بندی ترجیحات همسرگزینی در بین گروهی از دانشجویان دختر و پسر و دانشجویان کرد، عرب و بختیاری دانشگاه اهواز. روانشناسی بالینی و شخصیت، دانشور رفتار. اردیبهشت. ش ۳ (۴): 66 ـ 65.

رشیدی، علیرضا (۱۳۹۱). بررسی اولویتهای انتخاب همسر از دیدگاه دانشجویان پسر و دختر دانشگاه رازی. فصلنامه فرهنگ در دانشگاه اسلامی. ش ۲ (۱): 105.

ریاحی، محمداسماعیل؛ علیوردی­نیا، اکبر؛ کاکاوند، سیاوش (۱۳۸۶). تحلیل جامعه شناختی میزان گرایش به طلاق. مجله علمی پژوهشی زنان. ش ۵ (۳): 118.

زارع، بیژن؛ اصل­روستا، ابوالفضل (۱۳۸۹). بررسی ارزشهای اجتماعی بین دو نسل والدین و فرزندان درباره معیارهای انتخاب همسر در شهر هشتگرد. فصلنامه مسائل اجتماعی ایران. ش 1(1): ۸3.

شاه­آبادی، زهرا؛ دیگران (۱۳۹۵). بررسی نگرش نسبت به ادامه تحصیل پس از ازدواج و تأثیر آن بر تصمیم­گیری درباره فرزندآوری. فصلنامه علوم اجتماعی. ش ۲۵ (۷۱): 142.

شعاع­کاظمی، مهرانگیز؛ شهابی­نژاد، زهرا (۱۳۹۵). رابطه شیوه­های همسرگزینی و سازگاری زناشویی برمبنای دیدگاه اسلامی در دانشجویان. مجموعه آثار و مقالات برگزیده دهمین کنگره پیشگامان پیشرفت.

صنعتی­شرقی، نادر؛ رستم­زاده، ملیحه (۱۳۹۵). مطالعه به روش رویش نظری درباره معیارهای همسرگزینی. فصلنامه مطالعات فرهنگی­اجتماعی خراسان، 10 (3): 41.

عابدی، بهناز؛ همکاران (۱۳۹۴). خانواده ایرانی ـ اسلامی و معیارهای بومی آمادگی برای ازدواج. اولین کنگره ملی خانواده سالم. دانشگاه شهید چمران اهواز.

عباس­زاده، محمد؛ دیگران (۱۳۸۹). بررسی معیارهای انتخاب همسر در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه علوم پزشکی زابل. فصلنامه علمی پژوهشی رستمینه: 2 (3): 85 ـ 83.

علی­اکبری­دهکردی، مهناز (۱۳۸۶). بررسی مقایسه­ای ملاکهای همسرگزینی در دختران جوان شهر اهواز. دو ماهنامه علمی ـ پژوهشی دانشگاه شاهد. ش ۱۴ (۲۵): 80 ـ 78.

غلامعلیئی، بهزاد (۱۳۹۵). معیارهای ازدواج در زوجین شرف ازدواج مراجعه­کننده به مرکز مشاوره ازدواج شهرستان تویسرکان در سال ۱۳۹۴. مجله علمی پژوهان. ش ۱۴ (۴): 38.

فخری، مریم؛ مهدوی، محمدصادق (۱۳۹۶). تحرک اجتماعی و گزینش همسر. فصلنامه فرهنگی ـ تربیتی زنان و خانواده. س ۱۲. ش ۴۰: 57.

فلیک، اووه (۱۳۹۱). درامدی بر تحقیقات کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی.

کنعانی، محمدامین؛ همکاران (۱۳۹۵). انتخاب همسر و معیارهای آن: مطالعه­ای در بین مردان و زنان ازدواج کرده شهر رشت. دو فصلنامه جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی. ش ۳ (۸): 235 ـ 234.

محمدی، سیران؛ عباسی، مصطفی؛ مرادی، محمدرضا؛ کوشان، محسن؛ اکابری، آرش (۱۳۸۶). بررسی ملاکهای انتخاب همسر از دیدگاه دانشجویان دانشکده علوم پزشکی سبزوار. فصلنامه دانشکده پزشکی سبزوار. ش ۱۶ (۳۸): 7.

منصوریان، علی­اکبر (۱۳۹۴). بررسی میزان آگاهی و نگرش دختران و پسران ۱۸ ـ ۳۵ ساله ساکن شهرستان دامغان در خصوص مهارتهای ارتباطی، همسرگزینی و ملاکهای انتخاب همسر در سال ۱۳۹۲ـ۹۳. همایش سالانه دانشگاه علوم پزشکی سمنان.

مهرابی­زاده، هنرمند؛ داودی، مهناز؛ ایران (۱۳۸۵). بررسی ملاکهای همسرگزینی از نظر دانشجویان مجرد دانشگاه شهید چمران اهواز. مجله پژوهشهای تربیتی و روانشناختی. ش ۲ (۲): 23.

موسوی، سیدرضا (۱۳۹۱). همسرگزینی؛ بررسی تطبیقی معیارها در اندیشه اسلامی با معیارهای پذیرفته شده ازسوی جوانان شهر کرمان. اسلام و پژوهشهای تربیتی. ش ۴ (۱): 141.

نصیرزاده، راضیه؛ رسول­زاده­طباطبایی، کاظم (۱۳۸۸). معیارهای فیزیکی انتخاب همسر در دانشجویان دانشگاه­های تهران. فصلنامه أصول بهداشت روانی. ش ۱۱ (۱): 44.

نوروزی، فاطمه؛ فرحبخش، کیومرث؛ وکیلی، پریوش (۱۳۹۰). رابطه بین ملاکهای همسرگزینی با رضایت زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات. دومین همایش ملی مشاوره.

نوری، نسیم؛ جان­بزرگی، مسعود (۱۳۹۰). رابطه بین سبکهای دلبستگی و نگرش افراد به عشق با ارزشهای ازدواج. مجله علوم رفتاری. ش ۵ (3): 43.

نیازی، ایل­امان؛ خانزاده، عباسعلی؛ مقتدایی، کمال (۱۳۹۱). مقایسه معیارهای انتخاب همسر در بین دانشجویان دختر و پسر. ششمین کنگره ملی آسیب­شناسی خانواده.

هاشمی، سیدضیاء؛ فولادیان، مجید؛ ناظمی امین، زینب (۱۳۹۳). بررسی تجربی دو نظریه رقیب همسرگزینی در ایران. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. ش 7 (4): 158.

یوسفی، ناصر (۱۳۹۰). بررسی ملاکهای همسرگزینی و فرسودگی زناشویی به­عنوان متغییرهای پیش­بین زوجین متقاضی طلاق و مایل به ادامه­ زندگی مششترک. فصلنامه مشاوره و روان­درمانی خانواده. ش ۱ (۳): 284.