تعیین‌کننده‌های باروری زیر حد جایگزین زنان کُردمطالعه موردی: زنان 49ـ15 ساله شهر سنندج

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار جمعیّت‌شناسی، دانشکده اقتصاد، مدیریت و علوم اجتماعی، دانشگاه شیراز

2 کارشناس ارشد جمعیّت‌شناسی، دانشگاه شیراز

3 کارشناس ارشد جمعیّت‌شناسی، دانشگاه یزد

چکیده

شواهد گویای آن است که میزان باروری کل در ایران از 7 بچه برای هر زن در سال 1357 به 7/1 بچه در سال 1385 کاهش یافته است. این کاهش باروری به­طور همزمان در همه مناطق جغرافیایی و گروه­های سنی تولیدمثل صورت گرفته است و رشد جمعیت بشر نه‌تنها افزایش تصاعدی ندارد بلکه در حال کاهش است. هدف این مقاله آگاهی از تعیین­کننده­های باروری زیرحد جایگزینی زنان کُرد شهر سنندج است. داده‌ها با استفاده از روش پیمایشی در خرداد ماه 1393 روی 382 نفر از زنان ازدواج کرده همسردار (66996 کل جامعه آماری) جمع­آوری و تجزیه­و­تحلیل شده است. روش نمونه­گیری نیز ترکیبی از روشهای خوشه­ای چند مرحله­ای، تصادفی و تصادفی سامانمند بود. یافته­‌ها نشان می‌دهد، میزان باروری کل 07/2 فرزند برای هر زن است. بیش از 90 درصد از پاسخگویان اظهار کرده‌اند که داشتن بچه مانعی برای خود حفاظتی روانی ـ عاطفی و افزایش توانمندی اجتماعی آنها است و تمایل زیادی نسبت به کم فرزندآوری بازاندیشانه دارند. هم­چنین، نتایج رگرسیون خطی چندمتغیره نشان داد که 6/34 درصد از کل تغییرات باروری زنان وابسته به آرمانهای باروری زنان، پایگاه اقتصادی اجتماعی و نابرابری جنسیتی در نهاد خانواده است. بین متغیرهایی که تنها تأثیر مستقیم بر متغیر وابسته داشته است، آرمانهای باروری زنان با مقدار 411/0 درصد بیشترین تأثیر را بر باروری دارد و بدان معناست هر چقدر آرمانهای باروری زنان بیشتر باشد، متقابلاً فرزندآوری زنان بیشتر می­شود.

کلیدواژه‌ها


تافلر، الوین ­(1383). شوک آینده. ترجمه حشمت­الله کامرانی و شهین­دخت خوارزمی. تهران: نشر علم.
تراسبی، دیوید (1382). اقتصاد و فرهنگ. ترجمه کاظم فرهادی. تهران: نشر نی.
حسینی، حاتم (1386). درآمدی بر جمعیت­شناسیاقتصادیاجتماعیوتنظیمخانواده. ویراست اول. چ سوم. همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی­سینا.
حسینی، حاتم (1390). جمعیت­شناسیاقتصادیاجتماعیوتنظیمخانواده. ویراست دوم. چ چهارم. همدان: انتشارات دانشگاه بوعلی­سینا.
حسینی، حاتم؛ بلال بگی ­(1391). استقلال زنان و کنش­های باروری در میان زنان کرد شهر مهاباد. زن در توسعه و سیاست. دوره 10. ش 3: 78 ـ 57.
ساروخانی، باقر (1377). روشهای تحقیق در علوم اجتماعی. ج اوّل. تهران: پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
عسکری­ندوشن، عباس؛ حسینی، حاتم؛ کریمی، حامد (1394).  بررسی تطبیقی عوامل تعیین­کننده ایده­آل­های باروری زنان کُرد شاغل و غیر شاغل شهر سنندج. مطالعه راهبردی زنان. س هفدهم. ش 67: 83 ـ 45.
شیخ­بیگلو، رعنا ­(1390). شناسایی مناطق محروم ایران با استفاده از رتبه­بندی ترکیبی. مجله پژوهش و برنامه‌ریزی شهری. س دوم. ش 7: 70 ـ 53.
عباسی­شوازی، محمدجلال؛ حسینی­چاووشی، میمنت؛ مک­دونالد، پیتر (1383). همگرایی ایده​آل​های باروری در ایران: مطالعه مقایسه​ای جوانان و نسل مسن­تر. کنفرانس انجمن جمعیت استرالیا. کنفرانس­های دو سالانه، کانبرا.
عباسی­شوازی، محمّدجلال؛ مک­دونالد، پیتر؛ حسینی­چاووشی، میمنت؛ کاوه­فیروز، زینب (1381). بررسی دیدگاه زنان در مورد رفتارهای باروری در استان یزد با استفاده از روشهای کیفی. نامه علوم اجتماعی. ش 20: 203 ـ 169.
عباسی­شوازی، محمّد­جلال؛ حسینی، حاتم (1388). تفاوتهای قومی باروری در ایران: روندها و عوامل مؤثّر برآن. مجله جامعه­شناسی ایران. دوره هشتم. ش 4: 36 ـ 3.
محمودیان، حسین؛ محمدپور، احمد؛ رضائی، مهدی (1388). زمینه​های کم فرزندآوری در استان کردستان مطالعه موردی شهر سقز. نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران. س چهارم. ش 8: 122 ـ 85.
منصوریان، محمّدکریم؛ خوشنویس، اعظم (1385). ترجیحات جنسی و گرایش زنان همسردار به رفتار باروری: مطالعه موردی شهر تهران. مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز. دوره 24. ش 2: 146 ـ 129.
مرکز آمار ایران (1390). نتایج کلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن کل کشور. تهران. مرکز آمار ایران. برگرفته از وب سایت:                                                                                        http://www.amar.org.ir
نوروزی، فیض­الله؛ بختیاری، مهناز (1388). مشارکت اجتماعی و عوامل اجتماعی مؤثّر بر آن. فصلنامه راهبرد.  س 18. ش 53: 269 ـ 149.