تبیین جامعه شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

2 استاد گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

چکیده

مدیریت بدن از مفاهیم مهم در جامعه­شناسی پزشکی است که امروزه در میان دختران و زنان رواج فراوانی یافته است و افراد با تغییر ویژگیهای ظاهری بدن خود به ساخت بدن اجتماعی مبادرت می­ورزند. در این پژوهش به تبیین جامعه­شناختی مدیریت بدن با استفاده از نظریه­های گیدنز، گافمن، بوردیو، فدرستون و ترنر پرداخته شده است. این پژوهش به روش پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه در سال 1395 انجام شده است. جامعه آماری تحقیق عام زنان 19 تا 44 سال شهر ایلام هستند. که نمونه­ای 381 نفری بر اساس فرمول کوکران و به روش نمونه­گیری خوشه­ای چند مرحله­ای انتخاب شد. مدیریت بدن در چهار بُعد روشهای لاغری و سلامتی، جراحیهای زیبایی، نوع لباس (پوشش) و مراقبتهای بهداشتی و آرایشی مورد بررسی قرار گرفت که به طور کلی میانگین ابعاد مدیریت بدن 978/2  بود که از دیدگاه نمونه پژوهش در سطح متوسطی قرار دارد. یافته­های پژوهش نشان داد که بیشتر زنان مطالعه شده متأهل، خانه­دار و متعلق به طبقه متوسط بوده­اند؛ ضمن اینکه میان متغیرهای سن، مصرف رسانه­ای، دینداری، مقبولیت اجتماعی و گروه­های مرجع و مدیریت بدن رابطه معناداری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


آزاد ارمکی، تقی؛ چاوشیان، حسین (1381). بدن به مثابه رسانه هویت. مجله جامعه‌شناسی ایران. دوره چهارم. ش 4.

ادیبی‌سده، مهدی؛ علیزاده، مهستی؛ کوهی، کمال (1390). تبیین جامعه‌شناختی بدن در میان زنان، فصلنامه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان. س 9. ش 3.

ادیبی، حسین؛ انصاری، عبدالمعبود (1383). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: نشر دانژه.

احمدنیا، شیرین (1384). جامعه‌شناسی بدن و بدن زنان. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.

احمدنیا، شیرین (1385). جامعه‌شناسی بدن و بدن زنان. فصلنامه زنان. ش 5.

احمدی، عزت­اله؛ عدلی‌پور، صمد؛ افشار، سیمین؛ بنیاد، لیلی (1395). تبیین جامعه‌شناختی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی در میان دختران و زنان شهر تبریز. فصلنامه پژوهشنامه زنان. س 7. ش 1: 29 ـ 50.

تنهایی، حسین ابوالحسن (1379). درآمدی بر مکاتب و نظریه­های جامعه­شناسی. گناباد: نشر مرندیز.

ذکایی، محمدسعید (1387). فرهنگ مطالعات جوانان. تهران: مؤسسه انتشارات آگه.

رضایی، احمد؛ اینانلو، مینا (1389). مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی در بین دختران دانشگاه مازندران. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. س 12. ش 47.

زارع­شاه­آبادی، اکبر؛ طاهر، مریم (1394). مطالعه بین نسلی سبک مدیریت بدن دختران و مادران شهر یزد. فصلنامه جامعه­شناسی سبک زندگی. ش 1: 67 ـ 95.

ژیان‌پور، مهدی (1386). بررسی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر انجام جراحی‌های زیبایی در شهر اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.

سراج‌زاده، حسین (1381). چالشهای دین و مدرنیته. تهران: انتشارات طرح نو.

شکربیگی، عالیه؛ امیری، امیر (1390). مدیریت بدن و مقبولیت اجتماعی (مطالعه دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی و پیام نور شهر زنجان). فصلنامه جامعه‌شناسی مطالعات جوانان. س 3. ش 3.

فاتحی، ابوالقاسم؛ اخلاصی، ابراهیم (1387). مدیریت بدن و رابطه آن با پذیرش اجتماعی در زنان شهر شیراز. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. س یازدهم.

قادرزاده، امید؛ قادرزاده، هیرش؛ حسن‌پناه، حسین (1391). تأثیر مصرف رسانه‌‌های جمعی بر مدیریت بدن زنان. زن و جامعه. س 3. ش 3.

کیوان‌آراء، محمود؛ ربانی، رسول؛ ژیان‌پور، مهدی (1389). قشربندی اجتماعی و اصلاح بدن؛ جراحی زیبایی به مثابه نماد پایگاه. فصلنامه اجتماعی و مطالعات راهبردی زنان. س 12. ش 47.

گافمن، اروینگ (1386). داغ ننگ، چاره‌اندیشی برای هویت ضایع شده. ترجمه مسعود کیان‌پور. تهران: نشر نی.

گیدنز، آنتونی (1378). تجدد و تشخص. چ پنجم. ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.

لطف‌آبادی، حسین (1378). روانشناسی رشد، نوجوانی، جوانی، بزرگسالی. تهران: انتشارات سمت.

موحد، مجید؛ غفوری نسب، اسفندیار؛ مریم، حسین (1389). آرایش و زندگی اجتماعی دختران جوان. پژوهش زنان. دوره هشتم.

موسوی‌زاده، سیدمهدی؛ همکاران (1388). ارزیابی گرایش و انگیزه‌های بیماران زن در جراحی‌های زیبایی. مجله پژوهشی پژوهنده. س چهاردهم.

 

Adelman, Mirian (2008). "The Beautiful and the object", Gender Identity and Constructions of the Body in Contemporary Brazilian Culture, London Journal of Sociology, Vol. 185, No. 6.

Ahmadnia, Sh. (2005). The Sociology of Body and Women's Body, Women Auarterly, Vol.2, No. 5, pp. 132-143 [in Persian].

Aronson, N. (1984). Comment of Bryan Turner's the Government the Body: Medical Regiments and the Rationalization of Diet, the British Journal of Sociology, Vol. 32, No. 1, pp. 254-269.

Baker- Pitts, Catherine (2008). Symptom of Solution: The Relational Meaning on Cosmetic Surgery for Woman. PhD Thesis, New York University.

Coser, L. (2008). Masters of Sociological Thought, Translated by Mohsen Solasie, Tehran: Elmi Publication [in Persian].

Cregan, K. (2006). The Sociology of the body: Mapping the Abstraction of Embodiment. SAGE Publication. London.

Frost, L. (2003). "Doing Bodies Directly? Gender, Youth, Aearance and Damage" Journal of Youth Studies, Vol. 6. p.p (53-70).

Gimlin, D. (2006). "The Absent Body Project: Cosmetic Surgery as a Response to Bodily Dye- appearance", Sociology, Vol. 40, No 4. p.p (699-716).

Glaser, R. N. (1992). Woman's body image and law. Duke law Journal. Vol. 43. No.

Gottfried, Heid (2003). "tempting bodies: Shaping gender at work in Japan", Sociology, Vol. 37. No 2.

Gragan, S. (2000). Body Image, in Jane M. usher (Ed.) Women's Health, Leiscester: The British Psychological Society. pp.356-363.

Heinderg, L. (1996). "Theories of Body Image Disturbance", In: Body Image, Eating Disorders and Obeity- Antegrative Guide for Assessment and treatment, Washington, DC: American Psychological Association.

Jakson, Hazel O, (1994). Dress and Appearance Responses to Perceptions of Aging. Clothing and Textiles Research Journal. Vol. 12 (4).

Nettleton, s. and Watson, J. (1998). "the Body in Everyday life", London and New york, Routledge.

Ritzer, G. (2005). Contemporary Sociological theory, Translated by Mohsen Solasi. Tehran: Elmi Publication [in Persian].

Robinson, Tammy Renee, (2003). Appearance management created appearance. PhD thesis. Faculty of the Virginia Polytechnic institute and state University. Virginia.

Sherkat, D. Elison, E. (1999). Recent Devlopment, and Current Controversies in the Sociology of Religion, Anmul Review social, Vol. 25.

Shilling, C. (2005). The body in culture. Technology & Society, SAGE Publication. London.

Shilling, chris (1993). "Body and Social Theory", London, Sage Publication.

Sotoudeh, G., and et al. (2008). "What Women Think About their Husband's Opinions Might Influence Women's Body Image, An Explorative Study", Indian Journal of Medical Science, Vol. 65, No.3, p.p. 98-104.