تبیین جامعه شناسی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری رشته جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

2 استاد گروه جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران، ایران

چکیده

مدیریت بدن از مفاهیم مهم در جامعه­شناسی پزشکی است که امروزه در میان دختران و زنان رواج فراوانی یافته است و افراد با تغییر ویژگیهای ظاهری بدن خود به ساخت بدن اجتماعی مبادرت می­ورزند. در این پژوهش به تبیین جامعه­شناختی مدیریت بدن با استفاده از نظریه­های گیدنز، گافمن، بوردیو، فدرستون و ترنر پرداخته شده است. این پژوهش به روش پیمایشی و با استفاده از ابزار پرسشنامه در سال 1395 انجام شده است. جامعه آماری تحقیق عام زنان 19 تا 44 سال شهر ایلام هستند. که نمونه­ای 381 نفری بر اساس فرمول کوکران و به روش نمونه­گیری خوشه­ای چند مرحله­ای انتخاب شد. مدیریت بدن در چهار بُعد روشهای لاغری و سلامتی، جراحیهای زیبایی، نوع لباس (پوشش) و مراقبتهای بهداشتی و آرایشی مورد بررسی قرار گرفت که به طور کلی میانگین ابعاد مدیریت بدن 978/2  بود که از دیدگاه نمونه پژوهش در سطح متوسطی قرار دارد. یافته­های پژوهش نشان داد که بیشتر زنان مطالعه شده متأهل، خانه­دار و متعلق به طبقه متوسط بوده­اند؛ ضمن اینکه میان متغیرهای سن، مصرف رسانه­ای، دینداری، مقبولیت اجتماعی و گروه­های مرجع و مدیریت بدن رابطه معناداری وجود دارد.

کلیدواژه‌ها


آزاد ارمکی، تقی؛ چاوشیان، حسین (1381). بدن به مثابه رسانه هویت. مجله جامعه‌شناسی ایران. دوره چهارم. ش 4.
ادیبی‌سده، مهدی؛ علیزاده، مهستی؛ کوهی، کمال (1390). تبیین جامعه‌شناختی بدن در میان زنان، فصلنامه مطالعات اجتماعی روانشناختی زنان. س 9. ش 3.
ادیبی، حسین؛ انصاری، عبدالمعبود (1383). نظریه‌های جامعه‌شناسی. تهران: نشر دانژه.
احمدنیا، شیرین (1384). جامعه‌شناسی بدن و بدن زنان. تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
احمدنیا، شیرین (1385). جامعه‌شناسی بدن و بدن زنان. فصلنامه زنان. ش 5.
احمدی، عزت­اله؛ عدلی‌پور، صمد؛ افشار، سیمین؛ بنیاد، لیلی (1395). تبیین جامعه‌شناختی مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی و فرهنگی در میان دختران و زنان شهر تبریز. فصلنامه پژوهشنامه زنان. س 7. ش 1: 29 ـ 50.
تنهایی، حسین ابوالحسن (1379). درآمدی بر مکاتب و نظریه­های جامعه­شناسی. گناباد: نشر مرندیز.
ذکایی، محمدسعید (1387). فرهنگ مطالعات جوانان. تهران: مؤسسه انتشارات آگه.
رضایی، احمد؛ اینانلو، مینا (1389). مدیریت بدن و ارتباط آن با عوامل اجتماعی در بین دختران دانشگاه مازندران. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. س 12. ش 47.
زارع­شاه­آبادی، اکبر؛ طاهر، مریم (1394). مطالعه بین نسلی سبک مدیریت بدن دختران و مادران شهر یزد. فصلنامه جامعه­شناسی سبک زندگی. ش 1: 67 ـ 95.
ژیان‌پور، مهدی (1386). بررسی عوامل جامعه‌شناختی مؤثر بر انجام جراحی‌های زیبایی در شهر اصفهان. پایان‌نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه اصفهان، دانشکده ادبیات و علوم انسانی.
سراج‌زاده، حسین (1381). چالشهای دین و مدرنیته. تهران: انتشارات طرح نو.
شکربیگی، عالیه؛ امیری، امیر (1390). مدیریت بدن و مقبولیت اجتماعی (مطالعه دانشجویان دختر و پسر دانشگاه آزاد اسلامی و پیام نور شهر زنجان). فصلنامه جامعه‌شناسی مطالعات جوانان. س 3. ش 3.
فاتحی، ابوالقاسم؛ اخلاصی، ابراهیم (1387). مدیریت بدن و رابطه آن با پذیرش اجتماعی در زنان شهر شیراز. فصلنامه مطالعات راهبردی زنان. س یازدهم.
قادرزاده، امید؛ قادرزاده، هیرش؛ حسن‌پناه، حسین (1391). تأثیر مصرف رسانه‌‌های جمعی بر مدیریت بدن زنان. زن و جامعه. س 3. ش 3.
کیوان‌آراء، محمود؛ ربانی، رسول؛ ژیان‌پور، مهدی (1389). قشربندی اجتماعی و اصلاح بدن؛ جراحی زیبایی به مثابه نماد پایگاه. فصلنامه اجتماعی و مطالعات راهبردی زنان. س 12. ش 47.
گافمن، اروینگ (1386). داغ ننگ، چاره‌اندیشی برای هویت ضایع شده. ترجمه مسعود کیان‌پور. تهران: نشر نی.
گیدنز، آنتونی (1378). تجدد و تشخص. چ پنجم. ترجمه ناصر موفقیان. تهران: نشر نی.
لطف‌آبادی، حسین (1378). روانشناسی رشد، نوجوانی، جوانی، بزرگسالی. تهران: انتشارات سمت.
موحد، مجید؛ غفوری نسب، اسفندیار؛ مریم، حسین (1389). آرایش و زندگی اجتماعی دختران جوان. پژوهش زنان. دوره هشتم.
موسوی‌زاده، سیدمهدی؛ همکاران (1388). ارزیابی گرایش و انگیزه‌های بیماران زن در جراحی‌های زیبایی. مجله پژوهشی پژوهنده. س چهاردهم.