تدوین الگوی راهبردهای انطباقی مادران در رویارویی با مسائل نوپدید نوجوانان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری مشاوره، دانشگاه علامه طباطائی

2 استاد گروه مشاوره، دانشیار دانشگاه علامه طباطائی

3 دانشیار گروه سنجش، دانشگاه علامه طباطائی

4 دانشیار دانشگاه علامه طباطائی

چکیده

در دنیای امروز نوجوانان با مسائل و چالشهای زیادی روبه­رو هستند از جمله رویارویی با سبکهای گوناگون فکری و رفتاری، فاصله گرفتن از ارزشهای دینی و بومی، دسترسی سهل و آسان به­انواع و اقسام اطلاعات، روابط بی­حد و مرز با جنس مخالف در سنین پایین و غیره. در این راستا راهبردهای انطباقی مادران شیوه­هایی است که مادران  آن را در رویارویی با این چالشها به­کار می­گیرند. این مطالعه با هدف تعیین و تدوین  الگوی راهبردهای انطباقی مادران در رویارویی با مسائل نوپدید نوجوانان در شهر تهران انجام شده است. پژوهش با روش کیفی زمینه­ای صورت گرفت. داده­های کیفی با استفاده از مصاحبه­های نیمه­ساختاریافته از نمونه­ها استخراج شد. نمونه‌گیری به­صورت هدفمند و تا اشباع نظری ادامه یافت و به­ده مورد رسید و پس از آن تحلیل داده­ها با روش نظریۀ زمینه­ای و چگونگی شناسه­گذاری اشتراوس و کوربین انجام شد. در این شناسه­گذاری مقولۀ مرکزی، تحت عنوان کلی راهبردهای واقعیت­مدار مبتنی بر رابطۀ همگرا انتخاب شد که در سه دستۀ کلی راهبردهای آماده­ساز والدینی، راهبردهای همگراساز و راهبردهای ایمن­ساز ارائه شده است. هم­چنین راهبردهای آماده­ساز به­عنوان عوامل زمینه‌ای و راهبردهای همگراساز به­عنوان عوامل علی مشخص شد. طبق تجربیات زیستۀ مادران، آن دسته از روشها و راهبردهایی که اساس آن را کاوش، تحلیل و پذیرش واقعیات فردی و اجتماعی روز تشکیل می­دهد و مادران با شیوه­های مختلف برآنند تا تماس خود و فرزندانشان را با این واقعیات بر قرار سازند تا آنان بتوانند فرصتها و آسیبهای واقعی را تشخیص دهند به­شرطی که در رابطه­ای همگرا، قوی و صمیمی صورت گیرد، راهبردهای انطباقی و کارآمد به­شمار می­رود و می­تواند باعث کاهش آسیبهای مسائل نوپدید شود.

کلیدواژه‌ها


آهون، روح­الله (1391)، طراحی برنامه پیشنهادی پیشگیری از اعتیاد مبتنی بر تأثیرات ادراک شده بر گرایش به اعتیاد در نوجوانان معتاد پسر کانون اصلاح و تربیت تهران، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علامه طباطبایی، دانشکده روانشناسی و علوم­تربیتی.

اعظمی، کیوان؛ قادری­ثانوی، رمضانعلی؛ فتحی، منصور؛ رفیعی، حسن (1393)، بررسی نقش سبکهای فرزندپروری والدین و همنشینی با همسالان در بزهکاری نوجوانان شهر تهران، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه علوم­بهزیستی و توانبخشی تهران، گروه آموزشی مددکاری اجتماعی.

بشیریان، سعید (1391)، طراحی و ارزشیابی برنامۀ آموزشی نظری­محور جهت پیشگیری از سوء­مصرف مواد در نوجوانان، پایان­نامۀ دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم پزشکی.

تیمورپور، ژیلا؛ فزون­مهر، نادر (1392)، نگرش به­جهانی شدن فرهنگ و نقش آن در پنداره­های دینی دانش آموزان، مقاله­های همایش های ایران، همایش ملی آموزش­و­پرورش چند فرهنگی، انجمن مطالعات برنامه درسی ایران واحد استان آذربایجان غربی.

تقوی، سیدمهدی؛ اصلانی، شهناز (1396)، بررسی رابطۀ مصرف رسانه، دینداری و ارزشهای خانواده: مطالعه موردی شهر سمنان، دوفصلنامه پژوهشهای انتظامی ـ اجتماعی زنان و خانواده، ش 5(2): 181 ـ 205.

جلالی، مطهره (1390)، نقش تلویزیون در کاهش آسیبهای فضای سایبر بر نوجوانان (بررسی آرای متخصصان)، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکز، دانشکده علوم اجتماعی.

دهقانی­فیروزآبادی، اکرم (1394)، بررسی عوامل مؤثر بر گرایش نوجوانان به­رفتارهای نو، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه یزد، دانشکده علوم اجتماعی.

رجبی، حکیمه (1391)، رابطه سبکهای والدگری با بهزیستی ذهنی، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، دانشکده علوم­تربیتی و روانشناسی.

رشید، خسرو (1391)، رفتارهای پرخطر در بین دانش­آموزان نوجوان دختر و پسر شهر تهران، فصلنامه علمی پژوهشی رفاه اجتماعی، ش 15(57): 31 ـ 56.

زاده­محمدی، علی؛ احمدآبادی، زهره؛ حیدری، محمود، (1390)، تدوین و بررسی ویژگیهای روانسنجی مقیاس خطرپذیری نوجوانان ایرانی، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، س هفدهم، ، پاییز 90، ش 3:  225 ـ 218 .

رضوانی­مهلبانی، مریم (1393)، رابطۀ شیوه­های فرزندپروری والدین با تربیت جنسی و مهارت اجتماعی نوجوانان، پایان­نامه کارشناسی ارشد، دانشگاه آزاد اسلامی واحد مرودشت، دانشکده علوم­تربیتی و روانشناسی.

صفایی­حائری، علی (1390)، انسان در دو فصل، قم: لیله­القدر، (کتاب اصلی در سال 1385 چاپ شده است.)

عاملی، سعیدرضا (1382)، دو‌ جهانی‌شدن­ها و جامعه جهانی اضطراب، نامه علوم­اجتماعی، ش 21: 143 ـ 174.

کریمی، محمود (1392)، طراحی، اجرا و ارزشیابی بسته آموزشی نظری­محور جهت پیشگیری از مصرف دخانیات در نوجوانان، پایان­نامه دکتری، دانشگاه تربیت مدرس، دانشکده علوم پزشکی.

مصطفوی­طالمی، معصومه (1395)، مطالعه تطبیقی تأثیر تکنولوژیهای نوین ارتباطی و اطلاعاتی بر هویت اجتماعی دانش­آموزان دورۀ دوم متوسطه شهر رشت، پایان­نامۀ کارشناسی ارشد دانشگاه پیام­نور مرکز رباط‌ کریم ­پرند، گروه جامعه­شناسی.