تحلیل جامعه شناختی نگرش والدین نسبت به ترجیح جنسی ترجیح مند براساس نظریهGT

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه علوم قرآن و حدیث دانشگاه پیام نور استان تهران

2 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد و مدرس گروه روانشناسی دانشگاه لرستان، مرکز آموزش عالی شهرستان نورآباد دلفان

3 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد پژوهش علوم اجتماعی دانشگاه دانش البرز

4 دانش‌آموخته کارشناسی ارشد مطالعات جوانان دانشگاه مازندران

چکیده

یکی از مشکلات فرهنگی کشورهای جهان سوم در حوزه مسائل جامعه و جمعیت­شناختی، موضوع نگرش جنسی ترجیح­مند است. منظور از نگرشهای جنسی ترجیحی، قائل بودن به­برتری ذاتی، حقوقی یا نهادی یک جنس نسبت به­جنس دیگر است. در حال حاضر با تغییرات اجتماعی و اقتصادی جامعه و بویژه شهرهای بزرگ، ‏شاهد کمرنگ شدن و حتی بیرنگ شدن این سنتها هستیم. این مطالعه با روش تحقیق کیفی و راهبرد گراند تئوری (GT) انجام شده است. داده­های این تحقیق از طریق مصاحبه­های عمیق جمع­آوری شده است. جامعه مطالعاتی این پژوهش 21 نفر از زنان و مردان شهرستان محمود­آباد استان مازندران است. حجم نمونه پس از این تعداد مصاحبه به­اشباع نظری رسیده است. نتایج شناسه­گذاری چند­گانه به شکل­گیری الگوی نظری تحقیق با محوریت نگرش جنسی ترجیح­مند منجر شده است. یافته­های تحقیق نشان می­دهد که در میان خانواده­های مورد بررسی، نگرش آنها به­برتری جنسی فرزندان خود بیشتر به­سمت جنس پسر است تا دختر؛ هرچند این نگرش در حال کمرنگ شدن است. براساس یافته­های تحقیق، مهمترین دلایل و ریشه­های این نگرش در میان خانواده­های مورد بررسی در عوامل مختلفی چون عوامل تاریخی و فرهنگی، عوامل اجتماعی، عوامل روانشناختی و عوامل اقتصادی ـ حقوقی است. هم­چنین یافته­های این تحقیق نشان می‏دهد که اصلی­ترین و محوریترین مقوله در پژوهش، اقتصادی است.

کلیدواژه‌ها


ادیبی­سده، مهدی؛ ارجمندسیاهپوش، اسحق؛ درویش­زاده، زهرا (1390)، بررسی میزان افزایش باروری و عوامل مؤثر بر آن در میان طایفه کرد ساکن اندیمشک، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، ش 1: 81 ـ 98.
افراخته، حسن (1375)، تفاوت اهداف باروری بین زن و مرد، عوامل و نتایج آن: مطالعات موردی سیستان‌وبلوچستان، مجله تحقیقات جغرافیایی، ش 41: 116 ـ 123.
اکابران، آرش؛ محمودی، محمود؛ زراعتی، حجت؛ مجلسی، فرشته (1387)، بررسی ارتباط عوامل اجتماعی ـ اقتصادی و دموگرافیک با باروری، مجله علوم پزشکی دانشگاه سبزوار، دوره 15، ش 1: 40 ـ 45.
حاتمی­ورزنه، ابوالفضل؛ اسمعیلی، معصومه؛ فرحبخش، کیومرث؛ برجعلی، احمد (1395)، بررسی مقایسه­ای ازدواجهای پایدار رضایتمند و ازدواجهای در حال جدایی (مطالعه کیفی)، فصلنامه فرهنگی ـ تربیتی زنان در خانواده، س سوم، ش 35: 7 ـ 39.
رازقی، نادر؛ اسلامی، اصلی (1394)، مطالعه کیفی علتهای تعارض در خانواده، فصلنامه فرهنگی ـ تربیتی زنان در خانواده، س سوم، ش 32: 72 ـ 53.
رشیدی، ابراهیم (1379)، بررسی عوامل اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و جمعیتی مؤثر بر باروری در شهر دهقانان (استان اصفهان)، فصلنامه جمعیت، ش 33 ـ 34.
ریاحی، محمداسماعیل (1385)، عوامل اجتماعی ـ خانوادگی مؤثر بر نگرش جنسیتی جوانان استان مازندران، فصلنامه علمی ـ فصلنامه رفاه اجتماعی، س ششم، ش 25: 169ـ191.
زارع­شاه­آبادی، اکبر؛ عزیزیان­فارسانی، فاطمه (1390)، بررسی عوامل مؤثر بر ترجیح جنسی در میان زنان شهر اصفهان، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، دوره 6، ش 11: 5 ـ 31.
عباسی­شوازی، محمدجلال؛ مک­دونالد، پیتر؛ حسینی­چاوشی، میمنت؛ کاوه­فیروز، زینب (1381)، بررسی دیدگاه زنان در مورد رفتارهای باروری در استان یزد با استفاده از روش کیفی، نامه علوم اجتماعی، ش 20: 169 ـ 203.
عنایت، حلیمه؛ مختاری، مریم (1388)، نظریه مبنایی جامعه­پذیری دوران کودکی و تصور بدنی زنان: بررسی زنان تحت عمل جراحی زیبایی بینی در شهر شیراز، مطالعات اجتماعی ـ روانشناختی زنان، س 7، ش 1: 7 ـ 30.
فراستخواه، مقصود (1387)، آینده­اندیشی درباره کیفیت آموزش عالی ایران؛ الگوی برآمده از نظریه مبنایی (GT)، فصلنامه پژوهش و برنامه­ریزی در آموزش عالی، ش 5: 67 ـ 95.
فروتن، یعقوب؛ سعیدی­مدنی، سیدمحسن؛ عسگری­ندوشن، عباس؛ اشکاران، ربابه (1395)، الگوها و تعیین‌کننده‌های ترجیح جنسیتی در شهرستان نکا استان مازندران، نامه انجمن جمعیت­شناسی ایران، دوره 9، ش 17: 171 ـ 197.
محمودیان، حسین؛ محمودیانی، سراج­الدین (1393)، مطالعه تطبیقی نگرش مردان و زنان به­تعداد فرزندان دالخواه: مطالعه موردی افراد در شرف ازدواج مراجعه­کننده به­مراکز بهداشتی منتخب شهر کرمانشاه، مجله مطالعات راهبردی زنان، دوره 16، ش 632: 97 ـ 124.
مدیری، فاطمعه؛ رحیمی، علی (1395)، ترجیح جنسی و نقش نگرشهای جنسیتی در شکل­گیری آن، نامه انجمن جمعیت­شناسی، س یازدهم، ش 22: 9 ـ 41.
منصوریان، محمدکریم؛ خوشنویس، اعظم (1385)، ترجیحات جنسی و گرایش زنان همسردار به­رفتار باروری: مطالعه موردی شهر تهران، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره 47، ش 2: 129 ـ 146.
نقدی، اسداله؛ زارع، صادق (1392)، بررسی عوامل اجتماعی و فرهنگی مؤثر بر باروری زنان حاشیه­نشین، فصلنامه زن و جامعه، دوره 4، ش 2: 31 ـ 54.
وثوقی، منصور؛ دائمی، اکرم (1384)، عوامل اجتماعی ـ فرهنگی مؤثر بر نگرش والدین نسبت به روابط میان نوجوان دختر و پسر در شهر تهران، نامه انسانشناسی، س چهارم، ش 7: 161 ـ 188.