درآمدی بر مبانی نظری شاخص توانمندسازی زنان

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشکده اقتصاد، دانشگاه علامه طباطبایی

2 دانشکده اقتصاد دانشگاه علامه طباطبایی

چکیده

یکی از راه های قضاوت در مورد توسعه اقتصادی استفاده از شاخص است و استفاده از شاخص نیازمند داشتن درکی از نحوه محاسبه و دلالتهای آن است. در این مقاله شاخص «توانمندسازی زنان» مورد بررسی قرار گرفته است. تحقیقات داخلی مبانی این شاخص را مدنظر نداشته و توانمندسازی را مبتنی بر نیازها و فرهنگ زنان ایرانی تعریف نکرده اند. مسئله اصلی این مقاله ارتباط میان مفروضات اولیه شاخص توانمندسازی و  تحلیل این شاخص است. این مقاله درصدد پاسخ به این سوال است که آیا می توان تعریفی جهانشمول از «توانمندسازی زنان» ارائه داد؟ پاسخ این سوال با استفاده از روش تحلیل تماتیک و تکنیک لایه شناسی مضمونی و با بررسی مبانی نظری شاخص توانمندسازی در چارچوب مقایسه ای اقتصاد فمینیستی، نئوکلاسیک و اسلامی صورت گرفته است. هدف آن است که نشان داده شود فروض توانمندسازی در چارچوب کدامیک از  دیدگاه های اقتصادی قرار دارد و چگونه می تواند  به محققین برای استفاده و تحلیل این شاخص یاری برساند. این مقاله فروض برابری، برابری در نتایج یا فرصتها، برابری تحصیلی، کارخانگی زنان، فرض نان آور بودن مردان و برابری شغلی زنان و مردان را در تعریف این شاخص شناسایی و تحلیل کرده است. مهمترین نتایج این تحقیق آن است که شاخص توانمندسازی زنان بر محور تئوری قابلیتها و عاملیت آمارتیاسن و اقتصاد فمینیستی قرار دارد. این شاخص جهانشمول نبوده و وابسته به شرایط فرهنگی است. مبانی نظری آن در گزارش توسعه انسانی 1995 دارای تناقضاتی است که با عدالت اسلامی قابل حل است.

کلیدواژه‌ها


اسدالهی، محمدرضا، 1386، ماهیت نفقه زن در اسلام، همایش زن در نظام حقوقی اسلام، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد آستارا

پاینده، ابو القاسم‏ ،1382، نهج الفصاحه(مجموعه کلمات قصار حضرت رسول ص)،  انتشارات دنیاى دانش‏

پاکتچی، احمد؛ 1392، روش تحقیق با تکیه بر حوزه علوم قرآن و حدیث، آینه پژوهش » خرداد و تیر 1392 - شماره 140 ،100-101

جعفری لنگرودی، محمدجعفر،1395، ترمینولوژی حقوق، انتشارات گنج دانش

رودگر ، محمدجواد ، 1388،عدالت جنسیتی از دیدگاه علامه طباطبایی و شهید مطهری، مطالعات راهبردی زنان، دوره 12، 46 ،زمستان : 80-49

سبزواری، حاج‌ملاهادی،1372، شرح الأسماء الحسنى، تصحیح نجف‌قلی حبیبی، دانشگاه تهران، تهران.

طباطبایی، محمدحسین ، ۱۳۸4، تفسیر المیزان، دفتر انتشارات اسلامی، قم

گالبرایت، جان کنت،1396، آناتومی قدرت، مترجم محبوبه مهاجر، انتشارات سروش،چاپ پنجم

مجلسی ،محمدباقربن‌محمدتقی ، 1386، بحارالانوار ج1، اسلامیه

مطهری، مرتضی ، ۱۳۷۷ ، مجموعه آثار، تهران، انتشارات صدرا.

مطهری، مرتضی ، ۱۳90 ،نظام حقوق زن در اسلام، انتشارات صدرا

ملک‌زاده، فهیمه، 1392، تأثیر جنسیت بر اشتغال زنان، نشر جامعه شناسان

ایمان، محمدتقی، محمدرضا نوشادی ،1390، "تحلیل محتوای کیفی"، فصلنامه پژوهش، سال سوم، شماره دوم، پائیز و زمستان :299-284

قابل رحمت فاطمه، سروش فتحی، مجید توسلی رکن آبادی، علی مرشدی زاد،1397، درآمدی بر پیکره بندی نابرابری با تاکید بر نهادهای اقتصادی و سیاسی در بستر توسعه: ارائه یک مدل مفهومی، مجله مطالعات توسعه اجتماعی ایران، دوره 11، شماره 1 - پیاپی 41، زمستان ، صفحه 87-77

ازکیا، مصطفی و رشید احمدرش، 1396، روش‌های تحقیق کیفی از نظریه تا عمل، نشرکیهان

قائدی، محمدرضا و علیرضا گلشنی، 1395، روش تحلیل محتوا از کمی گرایی تا کیفی گرایی، روش ها و مدل های روش شناختی،  سال7، شماره23، بهار : 82-57

جانی پور محمد, فتحیه فتاحی زاده , سیده زینب حسینی زاده ، 1397، تحلیل محتوای سه خطبه غدیر با رویکرد لایه شناسی مضمونی، مطالعات فهم حدیث :   بهار و تابستان , دوره  4 , شماره 2 پیاپی 8 : اصفحه 75 -103

باردن، لورنس، تحلیل محتوا،1374،ترجمه ملیحه آشتیانی و محمد یمنی دوزی، تهران، دانشگاه شهید بهشتی