طراحی الگوی معیارهای همسرگزینی در جامعه ایران

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استاد گروه علوم اجتماعی دانشگاه کاشان

2 داشجوی دکترا جامعه شناسی

3 استادیار دانشکده علوم انسانی، مدیر گروه آموزشی مدیریت و کارآفرینی

چکیده

هر فردی در گزینش و انتخاب همسر معیارهایی در ذهن دارد و به­نظر می­رسد چنین معیارهایی در میان پسران و دختران متفاوت باشد، در این مقوله، همسرگزینی به­عنوان سنگ­بنای اولیه­­ی تشکیل خانواده از اهمیت بسیار زیادی برخوردار است. به همین دلیل در دوران کنونی ضرورت مطالعه ازدواج و ملاکهای همسرگزینی دارای جایگاه مهمی می­باشد. این پژوهش نیز با هدف بررسی معیارهای همسرگزینی در جامعه ایران انجام شده است. روش مورد استفاده در این پژوهش، فراترکیب است که به­عنوان یکی از روشهای پژوهشی کارامد این امکان را فراهم می­سازد تا به­شیوه ساختارمندی از یافته­های استخراج شده از مطالعات کیفی مرتبط با موضوع تحقیق برای ایجاد یافته­های جامع و تفسیری استفاده شود. به همین دلیل، نتایج پژوهشهای پیشین مورد تجزیه­و­تحلیل و اطلاعات مورد نیاز از سالهای ۱۳۸۶ تا 1396 و ۲۰۰۱ تا ۲۰۱۸ جمع­آوی شده است. از بین ۱۲۲ مقاله، ۴۵ مقاله برای تجزیه­و­تحلیل انتخاب شد. نتایج پژوهش با توجه به بررسی مقالات متعدد و معیارهای همسرگزینی استخراج شده به ۷۲ شناسه منجر شد که از مهمترین معیارها با توجه به تکرار آنها می­توان به نجابت و پاکدامنی، ویژگیهای اخلاقی، تحصیلات، ایمان و اعتقاد، حسن ظاهر و ویژگیهای فیزیکی، درامد کافی، شغل مناسب، تناسب فرهنگی خانواده­ها، سن، تعهد، فرزندآوری نام برد که با بررسی و ادغام یافته­های اولیه در این پژوهش، پس از رفت­و­برگشت میان زمینه­های فرعی، هشت زمینه اصلی همسرگزینی به­دست آمد که شامل معیارهای دینی، معیارهای خانوادگی، معیارهای اقتصادی، معیارهای جسمی و جنسی، معیارهای اجتماعی­ـ­فرهنگی، معیارهای فردی، معیارهای روانی و معیارهای اخلاقی است.

کلیدواژه‌ها


          آصفی، منیره؛ همکاران (۱۳۹۴). بررسی معیارهای گزینش همسر از دیدگاه دانشجویان مجرد. همایش ملی بهداشت و سلامت خانواده. دانشگاه آزاد ارومیه.

          امانی، رزیتا؛ هادیان­همدانی، کیانا (۱۳۹۴). معیارهای همسرگزینی در دانشجویان دختر و پسر. روانشناسی معاصر. ویژه­نامه ۱۰.

          بهروان، حسین؛ همکاران (۱۳۹۵). میزان گرایش دانشجویان دانشگاه فردوسی مشهد به أنواع سبکهای همسرگزینی و عوامل مؤثر برآن. چکیده اولین همایش ملی خانواده و چالشهای آن در ایران.

          بهمنش، فرشته؛ دیگران (۱۳۹۶). میزان رضایت زناشویی در الگوهای مختلف همسرگزینی؛ رویکرد مبتنی بر قرآن. مجله سبک زندگی اسلامی با محوریت سلامت. ش ۲ (۱).

          ترابی، فاطمه؛ عسگری، ندوشن (۱۳۹۵). بازار ازدواج و روند همسان­همسری سنی زوجین در ایران. چکیده اولین همایش ملی خانواده و چالشهای آن در ایران.

          جبرائیلی، هاشم­زاده­محمدی؛ حیدری، علی؛ محمود، حبیبی (۱۳۹۳). بررسی رابطه ویژگیهای شخصیتی و تفاوتهای جنسیتی در مصالحه برای انتخاب همسر. فصلنامه وزرات بهداشت. ش۱۰.

          حبیب­پورگتابی، کرم؛ غفاری، غلامرضا (۱۳۹۰). علل افزایش سن ازدواج دختران.  زن در توسعه و سیاست )پژوهش زنان(. ش ۹ (۱).

          حقیقی­زاده، محمدحسین؛ کرمی، خدابخش؛ سلطانی، تینوش (۱۳۸۹). معیارهای گزینش همسر از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی اهواز.  فصلنامه علوم بهداشتی جندی­شاپور. ش ۲ (۲).

          حناچی، نفیسه (۱۳۹۱). بررسی رابطه نگرش جنسی زنان بر تقاضای طلاق در دادگاه خانواده شهر تهران. هشتمین کنگره ملی سلامت خانواده. جهاد دانشگاهی.

         حنیفی، فریبا (۱۳۹۴). بررسی و مقایسه معیارهای ازدواج در دانشجویان دوره کارشناسی ارشد رشته­های علوم تربیتی دانشگاه آزاداسلامی واحد رودهن.  فصلنامه علمی-پژوهشی تحقیقات مدیریت آموزشی. ش ۶ (۴).

          دربان، فاطمه؛ همکاران (۱۳۹۶). بررسی معیارهای انتخاب همسر از دیدگاه دانشجویان دانشگاه علوم پزشکی مشهد. فصلنامه سلامت و سالمندی. ش ۲ (۱).

          دهکردی، مهناز (۱۳۸۶). بررسی مقایسهای ملاکهای همسرگزینی در دختران جوان شهر اهواز. دوماهنامه علمی پژوهشی دانشگاه شاهد. ش 25.

          رجبی، غلامرضا؛ ابراهیمی، مریم؛ خجسته­مهر، رضا (۱۳۹۰). مقایسه و رتبه­بندی ترجیحات همسرگزینی در بین گروهی از دانشجویان دختر و پسر و دانشجویان کرد، عرب و بختیاری دانشگاه اهواز. روانشناسی بالینی و شخصیت، دانشور رفتار. اردیبهشت. ش ۳ (۴).

          رشیدی، علیرضا (۱۳۹۱). بررسی اولویتهای انتخاب همسر از دیدگاه دانشجویان پسر و دختر دانشگاه رازی. فصلنامه فرهنگ در دانشگاه اسلامی. ش ۲ (۱).

          ریاحی، محمداسماعیل؛ علیوردی­نیا، اکبر؛ کاکاوند، سیاوش (۱۳۸۶). تحلیل جامعه شناختی میزان گرایش به طلاق. مجله علمی پژوهشی زنان. ش ۵ (۳).

          زارع، بیژن؛ اصل­روستا، ابوالفضل (۱۳۸۹). بررسی ارزشهای اجتماعی بین دو نسل والدین و فرزندان درباره معیارهای انتخاب همسر در شهر هشتگرد.  فصلنامه مسائل اجتماعی ایران.  ش ۸.

          شاه­آبادی، زهرا؛ دیگران (۱۳۹۵). بررسی نگرش نسبت به ادامه تحصیل پس از ازدواج و تأثیر آن بر تصمیم­گیری درباره فرزندآوری.   فصلنامه علوم اجتماعی. ش ۲۵ (۷۱).

          شعاع­کاظمی، مهرانگیز؛ شهابی­نژاد، زهرا (۱۳۹۵). رابطه شیوه­های همسرگزینی و سازگاری زناشویی برمبنای دیدگاه اسلامی در دانشجویان.  مجموعه آثار و مقالات برگزیده دهمین کنگره پیشگامان پیشرفت.

          صنعتی­شرقی، نادر؛ رستم­زاده، ملیحه (۱۳۹۵). مطالعه به روش رویش نظری درباره معیارهای همسرگزینی. فصلنامه مطالعات فرهنگی­اجتماعی خراسان.

          عابدی، بهناز؛ همکاران (۱۳۹۴). خانواده ایرانی­ـ­اسلامی و معیارهای بومی آمادگی برای ازدواج. اولین کنگره ملی خانواده سالم. دانشگاه شهید چمران اهواز.

          عباس­زاده، محمد؛ دیگران (۱۳۸۹). بررسی معیارهای انتخاب همسر در دانشجویان دختر و پسر دانشگاه علوم پزشکی زابل. فصلنامه علمی پژوهشی رستمینه.

          علی­اکبری­دهکردی، مهناز (۱۳۸۶). بررسی مقایسه­ای ملاکهای همسرگزینی در دختران جوان شهر اهواز.  دو ماهنامه علمی­پژوهشی دانشگاه شاهد. ش ۱۴ (۲۵).

          غلامعلیئی، بهزاد (۱۳۹۵). معیارهای ازدواج در زوجین شرف ازدواج مراجعه­کننده به مرکز مشاوره ازدواج شهرستان تویسرکان در سال ۱۳۹۴. مجله علمی پژوهان. ش ۱۴ (۴).

          فخری، مریم؛ همکاران (۱۳۹۶). تحرک­اجتماعی و گزینش همسر.  فصلنامه فرهنگی­ـ­تربیتی زنان و خانواده. ش ۱۲ (۴۰).

          فضل­الهی­قمشی، سیف­الله؛ ملکی­توانا، منصوره (۱۳۹۲). فرهنگ همسرگزینی در بین دانشجویان؛ معیارها و اولویتها. فرهنگ در دانشگاه اسلامی. ش ۳ (۱).

         فلیک، اووه (۱۳۹۱). درامدی بر تحقیقات کیفی. ترجمه هادی جلیلی. تهران: نشر نی.

         فینچام، فرانکدی؛ برابری، توماسان (۱۳۹۰). روانشناسی ازدواج. ترجمه جواد خلعتبری و دیگران. تهران: ساد.

         کنعانی، محمدامین؛ همکاران (۱۳۹۵). انتخاب همسر و معیارهای آن: مطالعه­ای در بین مردان و زنان  ازدواج کرده شهر رشت. دو فصلنامه جامعه­شناسی نهادهای اجتماعی. ش ۳ (۸).

         محمدی، سیران؛ همکاران (۱۳۸۶). بررسی ملاکهای انتخاب همسر از دیدگاه دانشجویان دانشکده علوم پزشکی سبزوار. فصلنامه دانشکده پزشکی سبزوار. ش ۱۶ (۳۸).

          منصوریان، علی­اکبر (۱۳۹۴). بررسی میزان آگاهی و نگرش دختران و پسران ۱۸ـ۳۵ ساله ساکن هرستان دامغان در خصوص مهارتهای ارتباطی، همسرگزینی و ملاکهای انتخاب همسر در سال ۱۳۹۲ـ۹۳. همایش سالانه دانشگاه علوم پزشکی سمنان.

          مهرابی­زاده، هنرمند؛ داودی، مهناز؛ ایران (۱۳۸۵). بررسی ملاکهای همسرگزینی از نظر دانشجویان مجرد دانشگاه شهید چمران اهواز. مجله پژوهشهای تربیتی و روانشناختی. ش ۲ (۲).

          موسوی، سیدرضا (۱۳۹۱). همسرگزینی؛ بررسی تطبیقی معیارها در اندیشه اسلامی با معیارهای پذیرفته شده از سوی جوانان شهر کرمان. اسلام و پژوهشهای تربیتی. ش ۴ (۱).

          نصیرزاده، راضیه؛ رسول­زاده­طباطبایی، کاظم (۱۳۸۸). معیارهای فیزیکی انتخاب همسر در دانشجویان دانشگاه­های تهران. فصلنامه أصول بهداشت روانی. ش ۱۱ (۱).

          نوروزی، فاطمه؛ فرحبخش، کیومرث؛ وکیلی، پریوش (۱۳۹۰). رابطه بین ملاکهای همسرگزینی با رضایت زناشویی دانشجویان متأهل دانشگاه آزاد واحد علوم تحقیقات. دومین همایش ملی مشاوره.

          نوری، نسیم؛ جان­بزرگی، مسعود (۱۳۹۰). رابطه بین سبکهای دلبستگی و نگرش افراد به عشق با ارزشهای ازدواج. مجله علوم رفتاری. ش ۵.

          نیازی، ایل­امان؛ دیگران (۱۳۹۱). مقایسه معیارهای انتخاب همسر در بین دانشجویان دختر وپسر. ششمین کنگره ملی آسیب­شناسی خانواده.

          هاشمی، سیدضیاء؛ همکاران (۱۳۹۳). بررسی تجربی دو نظریه رقیب همسرگزینی در ایران. فصلنامه تحقیقات فرهنگی ایران. ش 7 (4).

          یوسفی، ناصر (۱۳۹۰). بررسی ملاکهای همسرگزینی و فرسودگی زناشویی به­عنوان متغییرهای پیش­بین زوجین متقاضی طلاق و مایل به ادامه­ زندگی مششترک. فصلنامه مشاوره و روان­درمانی خانواده. ش ۱ (۳).