شاخص‌های سلامت روان سالمندی در فرهنگ ایرانی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری گروه مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی، واحد علوم و تحقیقات،

2 ـ استاد مرکز تحقیقات علوم رفتاری، دانشگاه علوم پزشکی بقیه الله (عج)،

3 دانشیار، گروه روانشناسی بالینی، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی درمانی ایران

چکیده

باتوجه‌به افزایش جمعیت سالمندی در جهان و ایران، تدوین برنامه‌های حمایت‌گرانه جامع (سلامت جسمی- روانی) درباره این قشر ضروری است. لازمه این کار، داشتن شاخص‌های سالمندی متناسب فرهنگ ایرانی است. باتوجه‌به نبود چنین شاخص­هایی، پژوهش حاضر انجام شد. این پژوهش با استفاده از روش­های مرور نظام‌مند و داده‌بنیاد در سال 1397 انجام شد. برای مرور نظام‌مند، 51 مقاله­ منتشرشده از بین 897 مقاله در بازه زمانی 2018-1970 استخراج و تحلیل شد. برای اجرای روش داده‌بنیاد، با استفاده از روش مصاحبه اکتشافی، 20 سالمند موفق به‌صورت هدف‌مند انتخاب و مصاحبه شدند. تجزیه‌و‌تحلیل داده‌های به‌دست‌آمده در کدگذاری باز، منجر به شناسایی 160 مؤلفه­ و شاخص شد و پس از دریافت نظرات10 نفر از متخصصان و کدگذای مجدد و اصلاحات لازم، در 5 مؤلفه اصلی تدوین شد: 1. عامل جسمانی (توجه به سلامتی، مسائل رفاه جسمی، داشتن سلامت جسمانی)؛ 2.عامل روان‌شناختی (مدیریت، تاب­آوری، عملکرد شناختی، سلامت رفتاری، پیشرفت‌خواهی، کمال‌گرایی)؛ 3. خانواده (فرزندان، همسر، والدین)؛ 4. اجتماعی (ارتباط اجتماعی، ارتباط با اقوام، فعالیت اجتماعی، وضعیت مالی و اقتصادی)؛ 5. مذهبی (اعتقادات مذهبی، فعالیت مذهبی): مجموعاً 18 عامل و 133 شاخص به‌دست آمد. مؤلفه­هایی همانند: زندگی با خانواده، روابط و مشارکت اجتماعی، وضعیت بهداشت و سلامت جسمی و روانی، باورهای مذهبی و سبک زندگی، اصلی­ترین شاخص‌های سالمندی سالم ایرانی است و اولویت برنامه­های حمایتی، مراقبتی و سنجش و پایش وضعیت سالمندی در کشور می‌تواند متمرکز بر این مؤلفه‌ها باشد.

کلیدواژه‌ها


  قرآن کریم ( .)1931تهران: نشر دوستان.
احمدی، خدابخش ( .)1931
شاخصهای سلامت خانواده در الگوی ایرانی ـ اسلامی در ایران. مرکز الگوی
ایرانی-اسلامی خانواده.
بازرگان، عباس ( .)1931
مقدمه ای بر روش تحقیق ترکیبی. تهران: نشر دیدار.
بیانی، علی؛ کوچکی، احمد؛ گودرزی، حسین ( .)1977روایی و اعتبار مقیاس رضایت از زندگی.
علوم
روانشناختی
. ش .861-813 :)11( 9
پاشاشریفی، حسن ( .)1931
روشهای آماری در علوم رفتاری. تهران: انتشارات سخن.
تقوی، علی ( .)1971روایی و اعتبار پرسشنامه .
GHQمجله روانشناسی. ش .931-971 :)81( 6
درویشی، علی؛ عابد، ژاله ( .)1931طراحی ابزار اندازه گیری کیفیت زندگی مرتبط با سلامت سالمندان.
مجله
پژوهشی حکیم
. ش .96-91 :)1( 11
رحیم سلمانی، آرزو ( .)1938مروری بر تحلیل محتوا.
مجله روششناختی. ش .46-91 :)18( 1
سام آرام، عزتالله؛ یزدانپور، فاطمه ( .)1931عوامل مرتبط با کیفیت زندگی سالمندان شهرستان خمین. برنامه
ریزی رفاه و توسعه اجتماعی
. ش .64-41 :)6( 8
سهرابی، محمدباقر؛ ذوالفقاری، پونه؛ مهدیزاده، پروانه؛ آقایان، سیدمحمد؛ شریعتی، زهرا ( .)1977دانش و
تندرستی.
ش .91-87 :)8( 9
صادقی، مجید؛ کاظمی؛ حمیدرضا ( .)1979
شیوع دمانس و افسردگی در سالمندان ساکن در خانه های
سالمندان استان تهران
. .11-43 :)4( 3
علی اصغر پور، منصوره؛ عیب پوش، سنا ( .)1931کیفیت خواب سـالمندان مقـیم آسایشـگاه کهریـزک و عوامـل
مرتبط با آن.
دوماهنامه دانشکده پرستاری و مامایی ارومیه.ش .974-979:)1( 3
کامرانی، اکبـر ( .)1974
حافظـه و شـناخت در دوره سـالمندی. تهـران: انتشـارات دانشـگاه علـوم بهزیسـتی و
توانبخشی.
کلینی، یعقوب. ترجمه رسولی محلاتی ( .)1938تهران: علوم اسلامی.
محمدی، خسرو؛ احمدی، خدابخش؛ فتحی آشتیانی، علی؛ آزاد فلاح، فاطمه ( .)1939شاخص های سلامت روان:
توسعه شاخص های سلامت روان در ایران.
مجله آموزش سلامت در ایران. ش .47-97 :)1(8
مرکز آمار ایران ( .)1931تهران.
منتظری، علی؛ گشتاسبی، آزیتا؛ وحدانینیا، مریم سادات ( .)1974پایش. ش .16-43 :)1( 1
منظوری، لیلا؛ بابک، آناهیتا؛ مراتی، محمدرضا ( .)1973
افسردگی و عوامل مـرتبط بـا آن در سـالمندان اصـفهانی.
مجله سالمند. ش .99-87 :)4(
 
1-   Cheng, S.-T., Chi, I., Fung, H.H., Li, L.W., Woo, J. Successful Aging. China. Shang Chen, 2015.  
2-   American Psychological Association. Psychology and Aging. America, 2015.
3-   Alexandrea L. Harmell, Dilip Jeste, Colin Depp. Strategies for Successful Aging: A Research Update. Current Psychiatry Reports, 2014; Volume 43, Issue 2, 25-16.
4-   Iran Center of statistic. Statistical yearbook. Tehran; 2016. (Persian)
5-   Sam e, yazdan poor f. Factors of elder’s quality of life in qomein city. Journal of Social Development & Welfare Planing. 2011; 3 (6): 45-63. (Persian)
6-   Arsun Bektas,  Shepherd H, Schurman, Ranjan Sen, Luigi Ferrucci..Aging, inflammation and the environment. Experimental Gerontology. Volume 105, May 2018, Pages 10-18.
7-   Aliasgharpoor M, Eybpoosh S. Quality of sleep and its correlating factors in residents of Kahrizak nursing home. J of Nursing & Midwifery Urmia University of Medical Sciences 2011; 9(5): 374-383. (Persian)
8-   Ahmadi kh. Indexes of family health in iranian-islamic patern in iran. Center of Iranian-islamic patern of family Think Tank. 2016. (Persian)
9-   Bazargan a. introduction on quality and mix research. Tehran: didar; 2012. (Persian)
10- Pashasharifi h, najafi zand j. statistical method in behavioural science. Tehran: sokhan; 2016. (Persian)
11- Mohammadi kh, ahmadi kh, fatshi ashtiyani a, azad fallah f, ebadi a. indexes of menal health; development of indexes of menal health in iran. Health education in Iran. 2014; 2 (1): 37-48. (Persian)
12- Chen, X., Liu, J., Ellis, W., & Zarbatany, L. Social sensitivity and adjustment in Chinese and Canadian children. Child Development, 2016; 87, 1115–1129. doi:10.1111/cdev.12514
13- Quran. Translator khoramshahi b. Tehran: doostan, 2016. (Persian)
14- Koleini Y. Kafi principles’. Translators: rasooli h, mostafavi j. Tehran: Islamic sciences: 2013. (Persian)
15- Valerie S, Declan D, Cecily M and Mike C. Methodology in conducting a systematic review of systematic reviews of healthcare interventions. Medical Research Methodology. February 2011; 25-35.
16- Rahim salmani A. review on content analyzes. Mirror of research. 52013; 5 (6): 35-46. (Persian)
17- Mey, G. & Mruck, K. Grounded Theory Reader.america, Cologne, 2007.
18- Darlan José Romani Marilee Ossineke Rolf Hermann Erdmann . The construction process of grounded theory in administrational proceso de construcción de la grounded theory en administración. Contaduríay Administration. 2017; 62 (3), 985-1000.
19- Charmaz K. Constructing Grounded Theory: A Practical Guide through Qualitative Analysis. London Sage Publications, 2006.
20- Abedi HA, Heidari A, Salsali M. New graduate nurses’ experiences of their professional readiness during transition to professional roles. Iran J Med Educ 2004; 4(2): 69-78. (Persian)
21- Saldena j. Guide to codification for qualitive researchers. Translate by givian a. Tehran, virayesh, 2016. (Persian)
22- Ann B,   Paul D.  What is successful ageing and who should define it? BMJ. 2005 Dec 24; 331(7531): 1548–1551.
23- Phelan EA, Anderson LA, Lacroix AZ, Larson EB. Older adults' views of “successful aging”—how do they compare with researchers' definitions? J Am Geriatr Soc 2004;52: 211-6.
24- Dahany M, Dramé R, Mahmoudi J, Novella D. Ciocan L, Kanagaratnam. Factors associated with successful aging in persons aged 65 to 75 years. European Geriatric Medicine. December 2014, 5(6), 365-370.
25- Heizel M, Carl J, ames L,  Paul V, Rowena M, Fortuna A, Jolyn L. A grounded theory of successful aging among select incarcerated older Filipino women. Archives of Gerontology and Geriatrics. July–August 2018, 77, 96-102.
26- Diener e, Emmons r, larensen r, griffin s. the satisfaction whit lifw scale. Journal of personality assessment. 1985; 1: 71-75.
27- Bayani a, koucheki a, goodarzi h. reliability and validity of life satisfaction scale.developmantal psychology. 2008; 3 (11): 259-265. (Persian)
28- Goldberg, D. P. & Hillier, V. F. A scaled version of the General Health Questionnaire, Psychological Medicine. 1979; 9, 139-145.
29- Taghavi m.  Reliability and validity of GHQ-28. Journal of psychology. 2001; 20: 381-395. (Persian)
30- Ware JE, Snow KK, Kosinski M, Gandeck B. SF-36 Health Survey Manual and Interpretation Guide. Boston MA: New England Medical Center: The Health Institute, 1993.
31- Montazeri a, gashtasbi a, vahdani m. translate and reliability and validity of SF-36. Journal of her leg. 2005; 5(1): 49-56. (Persian)
32- Sohrabi MB, Zolfaghari P, Mahdizade F, Aghayan SM, Ghasemian- Aghmashhadi M, Shariati Z, Khosravi A. Evaluation and comparison of cognitive state and depression in elderly admitted in sanitarium with elderly sited in personal home. Knowledge & Health 2008; 3(2): 29. (Persian)
33- Darvishi a, ayed zh. Affective Factors on elders health in Tehran. Quarterly Faculty of Nursing of Midwifery Quarterly. 2012; 23 (82): 1-8. (Persian)
34- Manzouri L, Babak A, Merasi M. status of depression and its related factors in Isfahan elders. Journal of aging. 2010; 4(14): 27-32. (Persian)
35- Kamrani Akbari A. Memory and Cognition in Aging. University of Social Welfare and Rehabilitation Science Press: Tehran; 2005. (Persian)
36- Sadeghi M, Kazemi H. Prevalence of Dementia and Depression among Residents of Elderly Nursing Homes. Tehran, virayesh, 2013. (Persian)