تعیین‌کننده‌های باروری زیر حدّ جایگزین زنان کُرد مطالعه موردی: زنان 49-15 ساله شهر سنندج

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 شیراز

2 یزد

چکیده

شواهد گویای آن است که میزان باروری کل در ایران از 7 بچّه برای هر زن در سال 1357 به 7/1 بچّه در سال 1385 کاهش یافته است. این کاهش باروری به طور همزمان در همه مناطق جغرافیایی و گروه­های سنّی تولید مثل صورت گرفته است و رشد جمعیّت بشر نه‌تنها افزایش تصاعدی ندارد بلکه در حال کاهش است. هدف این مقاله آگاهی از تعیین کننده­های باروری زیرحد جایگزینی زنان کُرد شهر سنندج است. داده‌ها با استفاده از روش پیمایشی در خرداد ماه 1393 روی 382 نفر از زنان ازدواج کرده همسردار (66996 کل جامعه آماری) جمع­آوری و تجزیه و تحلیل شده است. روش نمونه­گیری نیز ترکیبی از روش­های خوشه­ای چند مرحله­ای، تصادفی و تصادفی سیستماتیک بود. یافته­‌ها نشان می‌دهد، میزان باروری کل 07/2 فرزند برای هر زن می­باشد و بیش از 90 درصد از پاسخگویان اظهار داشته‌اند که داشتن بچه مانعی برای خود حفاظتی روانی- عاطفی و افزایش توانمندی اجتماعی آنها محسوب می‌شود و تمایل بالایی نسبت به کم‌فرزندآوری بازاندیشانه دارند. همچنین، نتایج حاصل از رگرسیون خطی چند متغیره نشان داد که 6/34 درصد از کل تغییرات باروری زنان وابسته به ایده‌آل­های باروری زنان، پایگاه اقتصادی اجتماعی و نابرابری جنسیتی در نهاد خانواده می‌باشد. در بین متغیرهایی که تنها تاثیر مستقیم بر متغیر وابسته داشته‌اند، ایده‌آل­های باروری زنان با مقدار 411/0 درصد بیشترین تاثیر را بر باروری دارد و بدان معناست هر چقدر ایده­آل­های باروری زنان بیشتر باشد؛ متقابلاً فرزندآوری زنان بیشتر می­شود.
شواهد گویای آن است که میزان باروری کل در ایران از 7 بچّه برای هر زن در سال 1357 به 7/1 بچّه در سال 1385 کاهش یافته است. این کاهش باروری به طور همزمان در همه مناطق جغرافیایی و گروه­های سنّی تولید مثل صورت گرفته است و رشد جمعیّت بشر نه‌تنها افزایش تصاعدی ندارد بلکه در حال کاهش است. هدف این مقاله آگاهی از تعیین کننده­های باروری زیرحد جایگزینی زنان کُرد شهر سنندج است. داده‌ها با استفاده از روش پیمایشی[u1] [K2]  در خرداد ماه 1393 روی 382 نفر[u3] [K4]  از زنان ازدواج کرده همسردار (66996 کل جامعه آماری) جمع­آوری و تجزیه و تحلیل شده است. روش نمونه­گیری نیز ترکیبی از روش­های خوشه­ای چند مرحله­ای، تصادفی و تصادفی سیستماتیک بود. یافته­‌ها نشان می‌دهد، میزان باروری کل 07/2 فرزند برای هر زن می­باشد و بیش از 90 درصد از پاسخگویان اظهار داشته‌اند که داشتن بچه مانعی برای خود حفاظتی روانی- عاطفی و افزایش توانمندی اجتماعی آنها محسوب می‌شود و تمایل بالایی نسبت به کم‌فرزندآوری بازاندیشانه دارند. همچنین، نتایج حاصل از رگرسیون خطی چند متغیره نشان داد که 6/34 درصد از کل تغییرات باروری زنان وابسته به ایده‌آل­های باروری زنان، پایگاه اقتصادی اجتماعی و نابرابری جنسیتی در نهاد خانواده می‌باشد. در بین متغیرهایی که تنها تاثیر مستقیم بر متغیر وابسته داشته‌اند، ایده‌آل­های باروری زنان با مقدار 411/0 درصد بیشترین تاثیر را بر باروری دارد و بدان معناست هر چقدر ایده­آل­های باروری زنان بیشتر باشد؛ متقابلاً فرزندآوری زنان بیشتر می­شود.



 [u1]روش پیمایشی




 [K2]اعمال گردید




 [u3]روی 382 نفر یعنی چه؟؟ کل جامعه آماری چقدر بود؟




 [K4]382 نفر از زنان ازدوج کرده همسرار 15تا49 ساله و جامعه آماری نیز 66996 زن ازدواج کرده همسردار 15تا 49 ساله می­باشد.

کلیدواژه‌ها


تافلر، الوین ­(1383). شوک آینده (ترجمه حشمت الله کامرانی و شهین دخت خوارزمی)، تهران، نشرعلم.

تراسبی، دیوید (1382).  اقتصاد و فرهنگ، (ترجمه­ی کاظم فرهادی)، تهران، نشر نی.

حسینی، حاتم (1386). درآمدی بر جمعیت شناسیاقتصادیاجتماعیوتنظیمخانواده، ویراست اول، چاپ سوم، همدان، انتشارات دانشگاه بو علی سینا.

حسینی، حاتم (1390). جمعیت شناسیاقتصادیاجتماعیوتنظیمخانواده، ویراست دوم، چاپ چهارم، همدان، انتشارات دانشگاه بو علی سینا.

حسینی، حاتم و بلال بگی ­(1391)،" استقلال زنان و کنش­های باروری در میان زنان کرد شهر مهاباد"، زن در توسعه و سیاست، دوره­ی 10، شماره3، صص 78-57.

ساروخانی، باقر (1377). روش­های تحقیق در علوم اجتماعی، جلد اوّل، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.

عسکری­ندوشن، عباس؛ حسینی، حاتم؛  کریمی، حامد (1394).  بررسی تطبیقی عوامل تعیین کننده­ی ایده­آل­های باروری زنان کُرد شاغل و غیر شاغل شهر سنندج. مطالعه راهبردی زنان، سال هفدهم، شماره 67، صص 83-45.

شیخ بیگلو، رعنا ­(1390). "شناسایی مناطق محروم ایران با استفاده از رتبه بندی ترکیبی"، مجله پژوهش و برنامه ریزی شهری، سال دوم، شماره هفتم، صص 70-53.

عباسی شوازی، محمد جلال؛ حسینی چاووشی، میمنت؛ مک دونالد، پیتر (1383). "همگرایی ایده​آل​های باروری در ایران: مطالعه مقایسه​ای جوانان و نسل مسن­تر"، کنفرانس انجمن جمعیت استرالیا،  کنفرانس های دو سالانه، کانبرا.

عباسی شوازی، محمّد جلال؛ مک دونالد، پیتر؛ حسینی چاووشی، میمنت؛ کاوه فیروز، زینب (1381). "بررسی دیدگاه زنان در مورد رفتارهای باروری در استان یزد با استفاده از روش های کیفی"، نامه علوم اجتماعی، شماره​ی 20، صص 203-169.

عباسی­شوازی، محمّد­جلال؛ حسینی، حاتم (1388). "تفاوت­های قومی باروری در ایران: روندها و عوامل مؤثّر برآن". مجله­ی جامعه­شناسی ایران، دوره­ی هشتم، شماره­ی 4، صص 36-3.

محمودیان، حسین؛ محمد پور، احمد؛ رضائی، مهدی (1388). "زمینه​های کم فرزندآوری در استان کردستان مطالعه موردی شهر سقز"، نامه انجمن جمعیت شناسی ایران، سال چهارم، شماره­ی 8، صص 122- 85.

منصوریان، محمّدکریم؛ خوشنویس، اعظم (1385). "ترجیحات جنسی و گرایش زنان همسردار به رفتار باروری: مطالعه موردی شهر تهران"، مجله علوم اجتماعی و انسانی دانشگاه شیراز، دوره­ی 24، شماره­ی 2، صص 146- 129.

مرکز آمار ایران (1390). نتایج کلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن کل کشور. تهران. مرکز آمار ایران. برگرفته از وب سایت http://www.amar.org.ir

نوروزی، فیض­الله؛ بختیاری، مهناز (1388). "مشارکت اجتماعی و عوامل اجتماعی مؤثّر بر آن"، فصل­نامه راهبرد، سال 18، شماره­ی 53، صص 269- 149.