ارائه مدل مفهومی برای مهارت‌آموزی دانشجویان دختر دانشگاه‌های کشور

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

آزاد اسلامی رودهن

چکیده

رشد تعداد دانش­آموختگان دختر در سال­های اخیر و چالش ناشی از تمایل زنان برای ورود به بازار کار و کمبود فرصت­های شغلی، لزوم توجه به آموزش­های مهارتی در طی دوران تحصیلات دانشگاهی را مورد توجه قرار داده است. هدف این پژوهش تدوین الگویی مفهومی برای مهارت‌آموزی دانشجویان دختر دانشگاه‌های کشور بر اساس تجارب زیسته جمعی از صاحب‌نظران در زمینه موضوع مورد بررسی است. نوع پژوهش کیفی است که با استفاده از راهبرد مبتنی بر نظریه داده بنیاد انجام ‌شده است. داده‌های این بررسی با استفاده از روش نمونه‌گیری هدفمند و با استفاده از شاخص اشباع نظری از طریق مصاحبه‌های نیمه ساختاریافته با 20 نفر از اساتید، کارآفرینان و فارغ‌التحصیلان زن دانشگاه‌ها جمع‌آوری و به‌وسیله نرم‌افزار کیفی Nvivo نیز بررسی‌شده است. نتایج تحلیل داده‌ها شامل 16 مقوله کلی است که در چارچوب مدل پارادایمی در قالب: شرایط علی (سیاست‌گذاری، منابع انسانی، فرهنگی)، راهبردها (اصلاحات فرایندی در قوانین و سیاست‌گذاری، اصلاحات فرایندی در منابع انسانی، اصلاحات فرایندی در اهداف و فعالیت‌ها، اصلاحات دروندادی در قوانین و سیاست‌گذاری، اصلاحات دروندادی در منابع انسانی، اصلاحات دروندادی در اهداف، اصلاحات ساختاری)، زمینه (عوامل سیاسی و قانونی، فرهنگی و اجتماعی، اقتصادی و فنّاورانه)، شرایط مداخله‌گر (عوامل خرد و کلان مؤثر در مهارت‌آموزی)، پیامدها (اصلاح در بروندادهای اقتصادی و اجتماعی، اصلاح در بروندادهای فرهنگی) بر پدیده کانونی مهارت‌آموزی دانشجویان دختر دانشگاه‌ها و ارائه مدل مهارت‌آموزی مؤثر می‌باشد.

کلیدواژه‌ها


-          استراوس، انسلم؛ کربین، جولیت(1391). مبانی پژوهش کیفی: فنون و مراحل تولید نظریه زمینه ای، ترجمه ابراهیم افشار، تهران: انتشارات نی.

-          انتظاری، یعقوب(1388). ارائه الگویی برای هماهنگ سازی نظام آموزش عالی با تحولات مبتنی بر دانش در نظام اشتغال، مورد برنامه پنجم توسعه اقتصادی اجتماعی و فرهنگ، برنامه ریزی در آموزش عالی، ش 15، سال سوم، ص 1-27.

-          ایزدی، صمد؛ صالحی عمران، ابراهیم؛ قربانی، عادل(1389). ارزیابی وضعیت دانش­آموختگان دانشگاه علمی کاربردی، انجمن آموزش عالی ایران، سال سوم، شماره 2 ، پاییز 89، ص 1-24.

-          ایمان، محمدتقی(1391). روش شناسی تحقیقات کیفی، انتشارات پژوهشگاه حوزه و دانشگاه قم، تابستان 91.

-          بازرگان، عباس(1387). مقدمه ای بر روش های تحقیق کیفی و آمیخته، تهران: نشر دیدار، چاپ اول.

-          برزگر، محمودی؛ نویدی، احد(1383). بررسی وضعیت اشتغال فارغ التحصیلان رشته های نقشه کشی ساختمان و حسابداری، شاخه کار دانش، فصلنامه تعلیم و تربیت، شماره 4077، بهار 1383،ص 113-152.

-          برنامه اشتغال فراگیر(1396). برنامه اشتغال فراگیرتصویب­نامه ستاد فرماندهی اقتصاد مقاومتی، جلسه سی و ششم مورخ 18/2/1396.

http://khouzestan.mcls.gov.ir/icm_content/media/image/2017/11/156114_orig.pdf

-          پایگاه اطلاع رسانی دفتر مقام معظم رهبری(1390). ابلاغ سیاست­های کلی اشتغال توسط مقام معظم رهبری، 28 تیرماه 1390.

http://www.leader.ir/fa/content/8343/leader.ir

-          پورقاسم(1381). بررسی وضعیت اشتغال زنان تحصیلکرده، پایان نامه کارشناسی ارشد رشته جامعه شناسی دانشگاه آزاد اسلامی.

-          خسروی پور، بهمن؛ سلیمان پور، محمدرضا(1389). تبیین نقش ویژگی های فردی موثر بر اشتغال دانش آموختگان دختر آموزش عالی، مطالعه ی موردی: دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی رامین- اهواز، زن در توسعه و سیاست: انتشارات دانشگاه تهران .دوره 8، ش 4 ، زمستان 1389- ش 31 ، ص 203تا 220.

-          زینلی زاده، لیلا؛ زینلی زاده، اعظم(1391). مهارت آموزی کارآفرینی و بهره وری مهارت آموختگان. ارائه گردیده درکنفرانس ملی کارآفرینی، کارآفرینی و مدیریت کسب و کارهای دانش بنیان، آبان 91.

-          شادفر، حوریه؛ لیاقتدار، محمد جواد؛ شریف، مصطفی(1390). بررسی میزان انطباق برنامه درسی رشته مدیریت و برنامه ریزی آموزشی با نیازهای دانشجویان، پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، ش 62، ص 123-146.

-          شجاع نوری، فروغ الصباح(1383). بررسی نقش دانشگاه­ها در افزایش قابلیت اشتغال دانشجویان، مطالعه موردی: دانشگاه ساری انگلستان و الزهرا(س) ایران، پایان نامه جهت اخذ درجه دکتری رشته علوم تربیتی دانشکده علوم تربیتی و روانشناسی دانشگاه الزهرا.

-          شیخی فر، رضا؛ کوکنار، جلال الدین(1395). بررسی نقش متقابل فرهنگ کار و مهارت آموزی بر اساس اقتصاد مقاومتی با استفاده از مدل دیمتل (مطالعه موردی در شهرک صنعتی ایبک آباد اراک)، ارائه گردیده در پنجمین همایش ملی و چهارمین همایش بین المللی مهارت آموزی و اشتغال، تهران، مرداد 1395.

-          صالحی عمران، ابراهیم(1385). وضعیت اشتغال دانش آموختگان زن: مطالعه ای موردی، پژوهش و برنامه ریزی در آموزش عالی، بهار 85، شماره 39 ، ص 41 – 60.

-          صالحی عمران، ابراهیم؛ یغموری، سعید(1389). بررسی مهارت های اشتغال­زای بازار کار با توجه به اقتصاد جهانی در برنامه های درسی آموزش عالی، مطالعات برنامه درسی، بهار 1389، شماره 16 ، ص 165 -188.

-          فانی خیاوی، رسول؛ معلمی خیاوی، عبدالرحمن؛ اسمعیل لو، یاسر؛ ایوبیان، علی(1391). خلاقیت و توانمندی دانش آموختگان دانشگاه آزاد اسلامی در بحث اشتغال، ابتکار و خلاقیت در علوم انسانی، دانشگاه آزاد اسلامی، بهار 91 ، شماره 4 ، ص149- 167.

-          فراستخواه، مقصود(1395). روش تحقیق کیفی در علوم اجتماعی با تاکید بر نظریه برپایه(گراندد تئوری:(GTMتهران: انتشارات آگاه.

-          فروزانی، معصومه؛ زمانی، غلامحسین؛ یزدان پناه، مسعود( ۱۳۸۸). نگرش آموزشگران کشاورزی نسبت به استفاده از رویکرد حل مساله در آموزشهای ترویجی، سومین کنگره علوم ترویج و آموزش کشاورزی، مشهد، انجمن ترویج و آموزش کشاورزی ایران،

http://www.civilica.com/Paper-TARVIJCONF03-TARVIJCONF03_170.htm

-          فلاحتی، لیلا؛ محبوبی شریعت پناهی، نسیم السادات(1394). بررسی تحلیلی از وضعیت اشـتغال زنان دانش آموخته آموزش عالی، خبرگزاری مهر، شناسه خبر: 2967743 ، ۲۵ آبان ۱۳۹4.

-          قانون برنامه پنجساله ششم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران (1400 - 1396). مصوب 14/12/1395 مجلس شورای اسلامی، سامانه ملی قوانین و مقررات جمهوری اسلامی ایران.

http://qavanin.ir/Law/TreeText/257240#2373538

-          قانون نظام جامع آموزش و تربیت فنی، حرفه‌ای و مهارتی(1396). نظام جامع آموزش و تربیت فنی و حرفه‌ای و مهارتی مصوب مورخ 24/۸/1396مجلس شورای اسلامی.

http://rc.majlis.ir/fa/law/show/1040298

-          قدیری معصوم، مجتبی؛ سوری، فرشاد؛ چراغی، مهدی(1393). نقش توانمندی شغلی زنان در توسعة اقتصادی نواحی روستایی، مطالعة موردی: بخش کونانی شهرستان کوهدشت، پژوهش و برنامه­ریزی روستایی، سال سوم ،شمارة 6 ،تابستان 1393.

-          لیاقت دار، محمد جواد؛ یزدخواتس، بهجت؛ نقوی، فتانه؛ سمیعی، فاطمه(1386). تاثیر و نقش اشتغال، اعتبار مشارکت سیاسی در گرایش زنان به آموزش عالی بر اساس نگرش دانشجویان دختر دانشگاه های اصفهان، مطالعات زنان، سال اول، شماره سوم، ص 179-196.

-          محمودیان، حسین؛ رشوند، مرجان(1391). اشتغال زنان فارغ التحصیل آموزش عالی و عوامل اجتماعی جمعیتی موثر بر آن، زن در توسعه و سیاست، دوره 10، شماره 1، بهار 1391، ص83-104.

-          مرکز آمار ایران(1395). نتایج تفضیلی سرشماری عمومی نفوس و مسکن تهران، پاییز 1395.

http://www.amar.org.ir/Portals/0/Files/fulltext/1395/n_nank_95_3_v2.pdf

-          مومنی مهمویی، حسین؛ کرمی مرتضی، مشهدی علی(1391). بررسی میزان آموزش مهارت اشتغال­زای مورد نیاز بازار کار در برنامه های درسی کارشناسی ناپیوسته حسابداری مهندسی عمران و صنایع غذایی، پژوهش در برنامه ریزی درسی، سال نهم، دوره دوم، شماره 7 پیاپی.

-          مهرعلی زاده، یداله؛ آرمن، عزیز(1386). بررسی بازار کار دانش آموختگان مقطع کارشناسی در دانشگاه های دولتی ایران، دانشور رفتار، دانشگاه شاهد، دی 86، شماره 26 ، ص 73 -86.

-          نورآبادی، سولماز؛ احمدی، پروین؛ دبیری اصفهانی، عذرا؛ فراستخواه، مقصود(1393). ضرورت و امکان تغییر برنامه درسی مصوب نظام آموزش عالی ایران به برنامه درسی تلفیقی (مطالعه موردی: گرایش مدیریت آموزشی، دوره کارشناسی)، آموزش و ارزشیابی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تبریز، بهار 93، سال هفتم ، شماره 25 ،ص 101 تا 122.

-          وزارت علوم، تحقیقات و فناوری(1397). دوره­های مهارت افزایی در دانشگاه­ها و مراکز آموزش­عالی، گزارش تهیه شده توسط دفتر ارتباط با صنعت معاونت پژوهشی و فناوری وزارت علوم تحقیقات و فناوری، آذرماه 1397.