مطالعه جامعه‌شناختی تأثیر جهانی‌شدن بر کارکردهای خانواده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشجوی دکتری جامعه‌شناسی و عضو هیات علمی پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات اجتماعی جهاد دانشگاهی

چکیده

جهان در عصر حاضر تحت تأثیر انفجار اطلاعات، دستاوردهای فناورانه و درهم شکسته‌شدن مرزهای فرهنگی به سمت افق‌های ناپیدایی در حرکت است. جهانی‌شدن و فناوریهای ارتباطی و رسانه‌های جمعی، جهان را به دهکده‌ای کوچک تبدیل کرده است و فرهنگها، ارزشها، هنجارها و آداب و رسوم جوامع بشدت در حال تغییر و تحول است. یکی از حوزه‌هایی که تحت تأثیرات جهانی‌شدن، تحول قابل توجهی را تجربه کرده است خانواده و تغییر کارکردهای خانواده است. در این پژوهش تلاش شده است تأثیر جهانی‌شدن بر خانواده ایرانی با روش پیمایش مورد مطالعه قرار گیرد. جامعه آماری پژوهش شامل افراد 15 سال و بالاتر شهر تهران هستند که 382 نفر با روش نمونه‌گیری خوشه‌ای چند‌مرحله‌ای و به‌صورت تصادفی سامانمند انتخاب شده‌اند. نتایج نشان می‌دهد که جهانی‌شدن با شدتهای مختلف بر کارکردهای پنجگانه خانواده یعنی کارکرد اقتصادی، کارکرد عاطفی و روانی، کارکرد زیستی و تولیدمثل، کارکرد تربیتی و کارکرد تأمین نیاز جنسی تأثیر داشته است. در این بین بیشترین تأثیر را کارکرد زیستی و تولیدمثل و کمترین تأثیر را کارکرد اقتصادی و اجتماعی تجربه کرده است.

کلیدواژه‌ها


ابوالحسن­تنهایی، حسین؛ شکربیگی، عالیه (1387)، جهانی‌شدن، تجددگرایی و خانواده در ایران (گذار یا فروپاشی)، مجله جامعه­شناسی دانشگاه آزاد آشتیان،  ش11: 55-33.

اعزازی، شهلا (1380)، جامعه‌شناسی خانواده با تأکید بر نقش، ساختار و کارکرد خانواده در دوران معاصر، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.

باومن، زیگمونت (1387)، عشق سیال در باب ناپایداری‌های انسانی، ترجمه عرفان ثابتی، تهران: انتشارات ققنوس.

برگر، پیتر؛ لاکمن، توماس (1375)، ساخت اجتماعی واقعیت: رساله­ای در جامعه­شناسی شناخت، ترجمه فریبرز مجیدی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.

برناردز، جان (1390)، درآمدی به مطالعات خانواده، ترجمۀ حسین قاضیان، تهران: نی.

بک­گرنسهایم، الیزابت (2002)، خانواده در جهان امروز، ترجمۀ افسر افشار نادری و بیتا مدنی (با مقدمۀ دکتر باقر ساروخانی)، تهران: نی.

بهنام، جمشید (1383)، تحولات خانواده، ترجمه جعفر پوینده، تهران: نشر ماهی.

جمشیدیها، غلامرضا؛ صادقی­فسایی، سهیلا؛ منصوره؛ لولاآور (1392)، نگرش جامعه­شناختی بر تأثیر فرهنگ مدرن از منظر جنسیتی بر تحولات خانواده در تهران، نشریة زن در فرهنگ و هنر، دوره 5، ش 2: 198-183.

سروش، مریم؛ حسینی، مریم (1392)، جهانی‌شدن، هویت مستقل از خانواده و سبک زندگی زنان شهری، فصلنامه زنان و جامعه، دوره 4، شماره 13: 76-53.

عنایت، حلیمه؛ موحد، مجید (1383)، زنان و تحولات ساختاری جامعه در عصر جهانی شدن، فصلنامه زن در توسعه و سیاست، دوره 2، شماره 2: 166-153.

قلیچ، مرتضی (1391)، جهانی‌شدن فرهنگی و تأثیرات آن بر ارزشهای زناشویی و روابط خانوادگی، پایان‌نامه دکتری جامعه­شناسی، دانشگاه آزاد اسلامی واحد تهران مرکزی، دانشکده علوم اجتماعی.

کوئن، بروس (1377)، درآمدی به جامعه‌شناسی، ترجمه محسن ثلاثی، تهران: توتیا.

گیدنز، آنتونی (1382)، تجدد و تشخص (جامعه و هویت شخصی در عصر جدید)، ناصر موفقیان، چ دوم، تهران: نشر نی.

گیدنز، آنتونی (1384)، چشم‌اندازهای جهانی؛ چشم‌انداز خانواده، ترجمۀ محمدرضا جلایی‌پور، تهران: طرح نو.

گیدنز، آنتونی. (1382)، چشم‌انداز خانواده، ترجمه محمدرضا جلائی­پور، مجله آفتاب، س سوم، ش 29.

مک‌کارتی، جینریبنز؛ ادواردز، روزالیند (1390)، مفاهیم کلیـدی در مطالعـات خـانواده، ترجمـة محمدمهدی لبیبی، تهران: نشر علم.