اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر رویکرد روانشناختی مثبت‌نگر فریش بر تقویت تاب‌آوری خانواده

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناسی ارشد مشاوره، گروه مشاوره، دانشکده الزهرا

2 استاد، گروه مشاوره، دانشکده روانشناسی و علوم تربیتی، دانشگاه الزهرا، تهران، ایران

3 نویسنده مسئول: استاد، الزهرا، گروه مشاوره و راهنمایی

چکیده

این پژوهش به‌منظور بررسی اثربخشی مشاوره گروهی مبتنی بر رویکرد روانشناختی مثبت‌نگر فریش بر تقویت تاب‌آوری خانواده اجرا شد. روش پژوهش نیمه‌تجربی با طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون همراه با گروه کنترل بود. جامعه آماری شامل زنان خانه‌دار منطقه 12 شهرداری شهر تهران بود. 16 نفر به روش نمونه‌گیری هدفمند به‌عنوان نمونه انتخاب شدند و به‌صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. در این پژوهش تاب‌آوری خانواده با مقیاس اندازه‌گیری تاب‌آوری خانواده در پیش‌آزمون و پس‌آزمون اندازه‌گیری شد. گروه آزمایش در هشت جلسه 120 دقیقه‌ای مشاوره گروهی شرکت کردند در حالی که گروه کنترل هیچ‌گونه مشاوره‌ای دریافت نکردند. در پایان، هر دو گروه مقیاس تاب‌آوری خانواده را دوباره تکمیل کردند. به منظور تحلیل داده­ها از آزمون تحلیل کوواریانس چند‌متغیره و تک‌متغیره استفاده شد. بر اساس یافته‌های پژوهش می‌توان نتیجه گرفت که مشاوره گروهی مبتنی بر رویکرد روانشناختی مثبت‌نگر فریش بر تقویت تاب‌آوری خانواده در تمام ابعاد (شامل فرایندهای ارتباط و حل مسئله خانواده، منابع دینی/ اجتماعی خانواده، باور خانواده به‌عنوان واحدی کلی در پذیرش مشکل) تأثیر مثبتی به‌جای گذاشت. بر این اساس می‌توان از این روش مشاوره به‌منظور تقویت تاب‌آوری خانواده بهره گرفت.

کلیدواژه‌ها


بنزیس، کارن؛ ریچل، مکژیک (2009)، پرورش تاب‌آوری خانواده: مروری بر عوامل کلیدی محافظ. ترجمه پروین، جمشیدیان قلعه شاهی، (1391)، مجله بر خط دانش روانشناختی،1(2):44-55.

جوبانیان، فرحناز(1391)، اثربخشی آموزش مبتنی بر روانشناسی مثبت نگر بر تاب آوری و کنترل خشم در دانش‌آموزان دختر دوره متوسطه شهر یزد، پایان نامه کارشناسی ارشد، پژوهشگاه علوم اطلاعات و فناوری.

حسینی بیرجندی، سید مهدی(1390)، نظریه‌ها و فنون خانواده‌درمانی، تهران: انتشارات رشد.

حسینی قمی، طاهره؛ سلیمی بجستانی، حسین (1391)، اثر‌بخشی آموزش تاب‌آوری بر استرس مادران دارای فرزندان مبتلا به سرطان در بیمارستان امام خمینی (ره) تهران، فصلنامه روانشناسی سلامت، 11(4): 97-109.

حسینی، فریده سادات؛ حسین چاری، مسعود (1392)، بررسی شواهد مرتبط با روایی و پایایی مقیاس تاب‌آوری خانواده، فصلنامه مشاوره و رواندرمانی خانواده، 3(2)، 181-208.

زهرا کار، کیانوش؛ کرمی، خبات؛ بزرگمنش، کاملیا (1393)، ارزیابی ویژگی‌های روانسنجی مقیاس تاب‌آوری خانواده سیکسبی، فصلنامه اندازه‌گیری تربیتی، 5(18):133- 155.

سامانی، سیامک؛ جوکار، بهرام؛ صحراگرد، نرگس (1386)، تاب‌آوری، سلامت روانی و رضایتمندی از زندگی، مجله روانپزشکی و روانشناسی بالینی ایران، 13(3): 290-295.

سلیگمن، مارتین (2002)، شادمانی درونی: روانشناسی مثبت‌گرا در خدمت خشنودی پایدار، ترجمه مصطفی تبریزی، رامین کریمی و علی نیلوفری، (1388)، تهران : انتشارات دانژه.

صیدی، سجاد؛ ابراهیم‌پور، ابراهیم؛ باقریان، فاطمه؛ منصور، لادن (1390)، رابطه بین معنویت در خانوداه با تاب‌آوری آن با واسطه‌گری کیفیت ارتباط در خانواده، فصلنامه روشها و مدلهای روانشناختی، 2(5): 63-79.

صیدی، محمد سجاد؛ باقریان، فاطمه (1390)، پیش‌بینی سرسختی خانواده توسط فراغت و انجام فرایض دینی در منزل با واسطه‌گری کیفیت ارتباط در خانواده، فصلنامه مشاوره و روان درمانی خانواده، 1(2): 242-226.

فریش، مایکل ب (2006)، روان‌درمانی مبتنی بر بهبود کیفیت زندگی، ترجمه اکرم خمسه، (1389)، تهران: انشارات ارجمند.

قاسم‌زاده، سوگند (1388)، اثربخشی مداخله شناختی رفتاری بر کیفیت زندگی و راهبردهای شناختی هیجانی زنان شاغل در دانشگاه الزهرا(س)، پایان‌نامه کارشناسی ارشد، الزهرا(س): علوم تربیتی و روانشناسی.

کرد میرزا نیکوزاده، عزت‌اله (1390)، مقایسه اثر‌بخشی برنامه مداخله مبتنی بر روانشناسی مثبت‌نگر و گروه‌درمانی آدلری در ارتقای تاب‌آوری افراد وابسته به مواد، فصلنامه فرهنگ مشاوره و رواندرمانی، 2(5): 1-27.

گل‌پرور، محسن (1393)، تأثیر آموزش کیفیت زندگی بر مؤلفه‌های سرمایۀ روانشناختی دانشجویان دختر، مطالعات زن و خانواده، 2(1): 92-73.

موسایی، میثم؛ نادر، مهرگان؛ گرشاسبی، فخر سعید (1388)، تأثیر سواد، شهر نشینی، هزینه خانوار و درآمد و توزیع آن بر نرخ طلاق در ایران، مجله جامعه شناسی ایران، 10(4):3-21.

مومنی، خدامراد؛ پرستو، ابراهیمی؛ حسینیان، سیمین (1393)، ارتقای سلامت روان و کیفیت زندگی از طریق برنامه آموزش تاب‌آوری برای مادران کودکان دارای اختلال یادگیری. فصلنامه فرهنگی، تربیتی زنان و خانواده، 8(26)؛ 39-64.

والش، فروما (2011)، تقویت تاب‌آوری خانواده (گذر از سختی‌های زندگی)، ترجمه محسن دهقانی،  محبوبه خواجه‌رسولی، ؛ سمیه؛ محمدی،  مریم، عباسی، (1390)، تهران: دانژه.