مقایسه اثر بخشی درمان شناختی رفتاری و درمان پذیرش و تعهد بر تنظیم هیجانی و خودکارامدی زنان مبتلا به اضطراب اجتماعی

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری روانشناسی عمومی، گروه روانشناسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران

2 نویسنده مسئول: استادیار گروه روانشناسی، دانشگاه شاهد، تهران، ایران

3 دانشیار گروه روانشناسی، واحد تنکابن، دانشگاه آزاد اسلامی، تنکابن، ایران

چکیده

هدف این پژوهش  مقایسه اثر بخشی درمان شناختی رفتاری و درمان پذیرش و تعهد بر تنظیم هیجانی و خودکارامدی زنان مبتلا به اضطراب اجتماعی شهر تهران بود. این پژوهش از نوع آزمایشی و طرح پیش‌آزمون ـ پس‌آزمون با دو گروه آزمایش و یک گروه کنترل همراه  با پیگیری 3 ماهه بود. جامعه آماری حدود  1000 زن 35 ـ 25 ساله دارای اضطراب اجتماعی است که در سال 96 ـ 1395 به خانه­های سلامت شهر تهران مراجعه کرده بودند. از طریق نمونه‌گیری خوشه‌ای و با توجه به نمره برش پرسشنامه‌­ها، ملاکهای ورود و خروج و مصاحبه ساختاریافته به­منظور تشخیص قطعی اضطراب اجتماعی، تعداد 45 زن انتخاب و به­‌طور تصادفی در سه گروه (درمان شناختی رفتاری، درمان پذیرش و تعهد و کنترل) جایگزین شدند. ابزارهای پژوهش عبارت است از مصاحبه ساختار یافته، سیاهه اضطراب اجتماعی کانور (2000)، پرسشنامه تنظیم هیجانی (2001) و پرسشنامه خودکارامدی شرر (1982). هر یک از گروه‌­های آزمایش دوازده جلسه تحت درمان شناختی رفتاری و درمان پذیرش و تعهد قرار گرفتند. داده­ها با استفاده از آزمون تحلیل واریانس با اندازه­گیری مکرر مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد هر دو درمان در بهبود تنظیم هیجانی و خودکارامدی موثر بوده است (p<0/01)؛ ولی درمان پذیرش و تعهد در مقایسه با درمان شناختی رفتاری در افزایش تنظیم هیجانی و خودکارامدی در پس‌آزمون و پیگیری برتری داشته است (p<0/01)؛  بنابراین درمان پذیرش و تعهد در بهبود مشکلات روانشناختی زنان و هم­چنین ارتقای سلامت روان آنان کمک بسزایی کرده است.

کلیدواژه‌ها


آقایی، اصغر؛ جلالی، داریوش؛  امین­زاده، مجتبی (1389). مقایسه اثربخشی درمان گروهی شناختی ـ رفتاری، فلوکستین و هایپیران در کاهش شدت علایم افسردگی اساسی زنان. مجله تحقیقات علوم رفتاری. ش 7: 20 ـ 12.

پورعباسی، علی؛ قاسمی، زهرا؛ کیانی، آیدا (1391). مقایسه اثربخشی روان درمانی گروهی مبتنی بر پذیرش و تعهد و ذهن آگاهی بر میزان ولع مصرف و تنظیم شناختی هیجان در مصرف­کنندگان شیشه. فصلنامه سوء مصرف مواد مخدر. ش 24: 36 ـ 27.

حسنوندعموزاده، مهدی؛ عقیلی، محمدمهدی؛ حسنوندعموزاده، معصومه (1392). اثربخشی آموزش گروهی شناختی رفتاری عزت نفس بر اضطراب اجتماعی و سلامت روان نوجوانان مضطرب اجتماعی. مجله دانش و پژوهش در روانشناسی کاربردی. ش 2: 37 ـ 26.

درخشان، اعظم؛ کربلایی، احمد؛ میگونی، محمد؛ صیرفی، محمدرضا (1395). مقایسه افسردگی، اضطراب، سرکوب فکر، نشخوار فکری و سبکهای مقابله­ای در همسران دچار اسکیزوفرنی و افراد عادی. فصلنامه روانشناسی کاربردی. ش 3: 386 ـ 367.

رحمانی، سهیلا؛ طالع­پسند، سیاوش؛ قنبری­مطلق، علی (1395). مقایسه اثربخشی درمان فراشناختی و برنامه کاهش استرس مبتنی بر ذهن آگاهی بر کیفیت زندگی عمومی و اختصاصی زنان مبتلا به سرطان پستان. مجله پیشگیری از سرطان. س 7: 184 ـ 96.

شریفی، ونداد؛ اسعدی، سیدمحمد؛ محمدی، محمدرضا؛ امینی، همایون؛ کاویانی، حسین؛ سمنانی­، یوسف؛ شعبانی، امیر؛ شهریور،  زهرا؛ داوری­آشتیانی، رزیتا؛ حکیم­شوشتری، میترا؛ صدیق­ارشیا، جلالی؛ رودسری، محسن (1385). پایایی و قابلیت اجرای نسخه فارسی مصاحبه ساختار یافته تشخیصی برای .(SCID) DSM-IVتازه­های علوم شناختی. ش 2 ـ 1: 22 ـ 10.

عشورنژاد، فاطمه (1395). اثربخشی آموزش راهبردهای تنظیم هیجان بر افزایش تاب­آوری و دلمشغولی تحصیلی در دانش­آموزان دختر نوجوان. فصلنامه روانشناسی کاربردی. ش 4: 521 ـ 501.

عیسی زادگان، علی؛ شیخی، سیامک؛ حافظ‌نیا، محمد (1394). اثربخشی درمان شناختی رفتاری بر افزایش خودکارامدی و سلامت روانی در زنان مبتلا به چاقی. مجله علوم پزشکی ارومیه. ش 9: 50 ـ 33.

فتح­اله­زاده، نوشین؛ باقری، پریسا؛ رستمی، مهدی؛ دربانی، سیدعلی (1395). اثربخشی آموزش مهارتهای اجتماعی بر سازگاری و خودکارامدی دانش­آموزان دختر دبیرستانی. فصلنامه روانشناسی کاربردی. ش 3: 289 ـ 271.

قاسم­زاده­نساجی، سوگند؛ پیوسته­گر، مهرانگیز؛ حسینیان، سیمین؛ موتابی، فرشته؛ بنی­هاشمی، سارا (1390). اثربخشی مداخله شناختی رفتاری بر پاسخهای مقابله­ای و راهبردهای تنظیم شناختی هیجان. مجله علوم رفتاری. ش 1: 43 ـ 35.

مشهدی، علی؛ میردورقی، فاطمه؛ حسنی، جعفر (1390). نقش راهبردهای نظم جویی شناختی هیجان در اختلالهای درونی­سازی کودکان. مجله روانشناسی بالینی. ش 3: 39 ـ 29.

هافمن، استفان؛ اتو، میشایل (1390). درمان شناختی رفتاری برای اختلال اضطراب اجتماعی. ترجمه مسعودچینی فروشان و منصور آقانی. تهران: انتشار ارجمند.

 

Aderka, I. M. (2013). Factors affecting treatment efficacy in social phobia: The use of video feedback And individual vs group formats. Journal of Anxiety Disorders, 23, 12-17.

Antony, M. (2013). Assessment and treatment of social phobia. Journal of Clinical Psychiatry.

Association APA. Diagnostic and Statistical Manual of Mental Disorders: DSM- 5,5th ed. Arlington:  American  Psychiatric)2013(.

Baloch, R. (2014). General perceived self-efficacy in 14 cultures. Psychology and Health: An International journal, 9,161-180

Brown, K.W, Ryan RM. )2013(The benefits of being present: Acceptance and Commitment Training and Its role in psychological wellbeing. Journal of Personality Soc Psychology, 84(22): 822-48.

Cisler, J, Olatunji B, Feldner M, Forsyth J)2010(Emotion regulation and the anxiety disorders: An  integrative review. Journal of  Psychopathol Behav Assess,1(32):68–82.

  Clark, D. M. &Wells, A. (2009). Acognitive model of social phobia. INR. G. Heimberg, M.R. Liebowitz, D. A. Hope, &F. R. S. Schneier(Eds), social phobia: Dignosis, assessment, and treatment, new York, Guilford press. pp: 69 – 93.

 Ding, Y, Yang, Y,  Yang  X,  Zhang T. (2015). Relationship between self-efficacy, problem-focused coping and  performance. Behavioural Sciences Undergraduate Journal, 2(1), 37-41.

  Fedoroff, I. C., & Taylor, S. (2011). Psychological and pharmacological treatments of social phobia: A meta-analysis. International Clinical Psychopharmacology, 3, 311-324.

  Heimberg, RG., (2011). Current status of psychotherapeutic interventions for social phobia. Journal of Clinical Psychiatry, 62:36-42.

Hermann, C, Ofer J, Flor H.)2014(. Covariation bias for ambiguous social stimuli in generalized social phobia. Journal of  Abnormal Psychology. 113(6), 646–53.

   Hofmann S., & Smits J.) 2011). Cognitive-behavioral therapy for adult anxiety disorders: A meta-analysis of randomized placebo controlled trials. Journal of  Clinical Psychiatry,69(4):621-32

  Mennin, D., Katie, A., McLaughlin, K., Flanagan, T. (2011). Emotion regulation deficits in generalized anxiety disorder, social anxiety disorder, and their cooccurrence. Journal of Anxiety Disord.23:866-71.

Prevedini, A.B., Presti, G., Rabitti, E., Miselli, G., Moderato, P.,(2011). Acceptance and commitment therapy (ACT): the foundation of the therapeutic model and an overview of its contribution to the treatment of patients with chronic physical diseases. G Ital Med Lav Ergon. 2011;33(1 SupplA):A53-63. PMID: 21488484.

Schwab, D., & Schienle, A.) 2017(. Facial emotion processing in pediatric social anxiety disorder: Relevance of situational context. Journal of Anxiety DisordersAug, 31(50):40-6.

Turk, C. L., Heimberg, R. G., & Hope, D. A. (2010). Social anxiety disorder. In: H. D. Barlow (Ed.). Clinica handbook of  psychological disorder: A step-by-step treatment (3rd.ed.). New York: Guilford Press.

Werner, K., Goldin, P., Ball, T., Heimberg, R., Gross, J.)2011) .Assessing Emotion Regulation in Social Anxiety Disorder: The Emotion Regulation Interview. Journal of  Psychopathol Behav Assess;33:346-58.

   Zulla, R.) 2008). Parental attachment, caretaking responsibilities and self efficacy in the adjustment of Canadian immigrants. Master’s thesis. University of Alberta.